ABD Doğu Akdeniz’de Aktifleşiyor: Pompeo’nun Yunanistan Gezisi

Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, 5 günlük Avrupa turuna Yunanistan’dan başladı. Gezi öncesinde NATO Genel Sekreteri Stoltenberg’le de görüşen Pompeo, Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias’la Selanik’te bir araya gelerek “ABD-Yunan Stratejik Diyaloğu” çerçevesinde görüşme gerçekleştirdiler. İki bakanın toplantısının ardından ortak bir açıklamayayımlanarak iki ülke ‘olağanüstü’ durumdaki ikili ilişkileri daha da geliştirme ve bölgesel yardımlaşma, savunma ve güvenlik, terörle mücadele, ticaret, yatırım, enerji ve insani ilişkiler alanlarındaki mevcut iş birliğini derinleştirme kararlılığı teyit edildi. Açıklamaya göre bölgesel işbirliği çerçevesinde “ABD ve Yunanistan, Doğu Akdeniz konusunda görüşlerini paylaştı ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılması uluslararası hukuka uygun olarak barışçı şekilde çözülmesi gerektiğine dair inançlarını tasdik etti. Bu bağlamda, ABD, Yunanistan’ın bölgedeki diğer ülkelerle diyalog yoluyla ve uluslararası hukuka uygun olarak deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmalarını imzalamaya hazır olduğunu teyit etmesini memnuniyetle karşıladı. ABD ile Yunanistan, ayrıca, daha geniş bir bölgede istikrar ve güvenliği sağlamak için ellerinde bulunan tüm uygun araçları kullanmak suretiyle NATO müttefikleri olarak yakın işbirliğini geliştirmeye bağlılıklarını tekrarladı.” Ortak açıklamada “bakanlar Doğu Akdeniz’deki anlaşmazlıklara barışçıl bir çözüm bulunması için çağrıda bulundu” ibaresi medyada yer alsa da Türkiye’nin anlaşmaya varmak istediği statüsü belirlenmeyen ada ve adacıklar, kıta sahanlığı, hava sahası ve silahlandırılan Yunan adaları gibi konulara hiç değinilmiyor. Yunanistan bir yandan temel politikası çerçevesinde sadece deniz yetki alanlarının belirlenmesi sorununu ele almak isterken Türkiye’nin talep ettiği konularda anlaşma masasına oturmak istemiyor diğer yandan da Pompeo’nun ziyareti vesilesiyle anlaşma yanlısı ülke imajı vermeye çalışıyor.

Pompeo Selanik’teki görüşmelerini tamamladıktan sonra Girit Adası’na geçti. Girit’te Başbakan Kyriakos Miçotakis tarafından ağırlanan Pompeo, Suda Körfezi’ndeki NATO donanma üssüne bir ziyaret gerçekleştirdi. Pompeo, Girit’te Türkiye ve Yunanistan arasındaki gerilimle ilgili olarak “Doğu Akdeniz sorunuyla ilgili görüşmelere mümkün olduğu kadar çabuk başlanılmasını teşvik ediyoruz ve bu görüşmelerin ciddi şekilde devam edebilmesini umuyoruz” ifadelerini kullandı. Pompeo, Yunan resmi haber ajansı AMNA’ya verdiği demeçte de iki tarafın istikşafi görüşmeleri yeniden başlatma kararını memnuniyetle karşıladıklarını, deniz yetki anlaşmazlıklarının güç gösterileriyle değil diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini söyledi. Yunan “Kathimerini” gazetesine verdiği demeçte, Türkiye-Yunanistan ilişkileri ve ABD’nin İncirlik Üssü’nden çıkacağı iddialarına ilişkin açıklamalarda bulunan Pompeo, Washington yönetiminin Doğu Akdeniz’deki varlığını güçlü şekilde sürdüreceğini söyledi. Uluslararası basında yer alan “ABD’nin İncirlik Hava Üssü’nü boşaltacağı” iddialarına ilişkin olarak da “şu anda İncirlik’ten çıkma yönünde bir plan bulunmuyor” ifadesini kullandı.

Pompeo Yunanistan ziyareti sırasında Selanik, Girit ve başkent Atina’da çok sayıda gösterici tarafından “savaş bakanı Pompeo evine dön!” şeklinde sloganlarla ve ABD bayrağının yakılması gibi eylemlerle protesto edilerek karşılandı. Washington yönetimi, Pompeo’nun Girit ziyaretini müteakiben ABD donanmasının en büyük gemilerinden biri olan USS Hershel Woody Williams adlı savaş gemisini Girit Adası’nın Suda Körfezi’ndeki ABD askeri üssüne gönderdi. Askeri uzmanlara göre, USS Hershel Woody Williams adeta yüzen bir askeri üs niteliğinde. Gemi çatışma kabiliyeti olmasa da askeri operasyonlarda hızlı ulaşım ve destek merkezi olarak kullanılıyor. New York Times’da yayınlanan bir habere göre geminin Girit’e gönderilmesi Amerika’nın faaliyetlerinden rahatsızlık duyduğu Türkiye’ye yönelik sembolik bir ikazı olarak değerlendiriliyor.