Biden Yönetiminin İran Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçlarına Tepkisi

Washington yönetimi İran’da 18 Haziran’da gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı seçim sonuçlarını eleştirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Ned Price, düzenlediği basın toplantısında, ABD’nin, İbrahim Reisi’nin İran cumhurbaşkanı seçilme sürecini “son derece yapay” olarak gördüğünü ve bu durumun ABD’nin İran’daki seçimlerin özgür ve adil olmadığı yönündeki görüşünü desteklediğini söyledi. Price, konuyla ilgili açıklamasında, “Son derece yapay olduğunu düşündüğümüz seçim sürecinde, İran Cumhurbaşkanı olarak kim seçilirse seçilsin, İran’a yönelik politikamızın amacı Amerikan çıkarlarını ilerletmektir. İran’da yapılan seçimler özgür ve adil değildi” dedi.

Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki de günlük basın toplantısında insan hakları ihlalleri suçlamasıyla ABD’nin yaptırım listesinde bulunan, İran’ın yeni seçilen Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ile ilgili olarak “Yeni Cumhurbaşkanı, işlediği insan hakları ihlallerinden sorumlu tutulacak” açıklamasında bulundu. Psaki ayrıca İran yönetimine siyasi tutukluların serbest bırakılması, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı duyulması için çağrıda bulunuyoruz” diye konuştu. Psaki, İran’daki yönetim değişikliğinin ardından bu ülke ile nükleer görüşmelerin nasıl devam edeceği yönündeki bir soru üzerine İran ile nükleer görüşmelerin sürdüğünü ancak henüz herhangi bir anlaşmaya varılmadığını belirterek “İran dünya sahasında, insan hakları ya da bölgedeki ilişkileri gibi konularda dünyada iyi bir aktör değil. Biz ulusal çıkarlarımız için bir nükleer anlaşma peşindeyiz ancak bu noktayı atlamayacağız.” değerlendirmesinde bulundu. Psaki konuşmasının devamında “Başkan Joe Biden, bu görüşmelerde karar verici kişi olarak İran Lideri Ali Hamaney’i görüyor. Bu durum seçimlerden önce de öyleydi, bugün de öyle, muhtemelen ilerde de öyle olacak” ifadelerini kullandı. İran’da cumhurbaşkanı her ne kadar uluslararası konularda kararlar alsa da ülkede son sözü dini lider Hamaney söylüyor.

İran’da gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı seçimini İbrahim Reisi kazandı. İran’ın yeni seçilen cumhurbaşkanı, batıya karşı sert söylemleri ve İran’ın güvenliği konusundaki şahin tavrıyla tanınıyor. Reisi, 2019 yılından bu yana İran’ın yargı erki başkanlığını yürütüyor. Reisi, Cuma günü yapılan ve toplam seçmenin yüzde 48,8’inin katıldığı seçimlerde, resmi rakamlara göre, oyların yaklaşık yüzde 62’sini aldı. Bu, 1979’dan bu yana İran’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki en düşük katılım oldu. Muhafazakâr bir aday olan Reisi dini lider Ayetullah Ali Hamaney’e yakınlığıyla biliniyor. Cumhurbaşkanı Reisi, 1988 yılında İran’da siyasi tutukluların idam kararlarını veren komitede yer almasından dolayı ABD tarafından yaptırım listesine alınan yöneticiler arasında bulunuyor. Reisi, Ağustos ayında Hassan Ruhani’den görevi devralacak.

Diğer yandan bazı Batılı diplomatlar ve İranlı yetkililer seçilmiş Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin göreve başlamasından önce yeni hükümete temiz bir sayfa açma imkanı sağlamak için bir an önce anlaşmaya varmak istediklerini belirtseler de Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, ABC televizyonuna yaptığı açıklamada İran’la Batılı ülkeler arasında anlaşmazlıkların devam ettiğini ve müzakerelerde alınacak epey bir yol olduğunu belirtti. İran’la İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya ve Çin arasında Nisan ayından bu yana Viyana’da yürütülen nükleer anlaşma müzakerelerinde ilerleme sağlandığı açıklansa da henüz bir sonuca ulaşılabilmiş değil. ABD eski Başkanı Donald Trump 2018 yılında Amerika’yı anlaşmadan çektiği için Washington’un masada temsilcisi bulunmuyor. Viyana’da bulunan Amerikan heyeti dolaylı olarak İran’la görüşmeler yürütüyor.