Biden Yönetiminin Rusya’ya Karşı İlk Yaptırım Kararı
Biden yönetimi Rus muhalif Aleksey Navalny’nin kimyasal madde kullanılarak zehirlenmesi nedeniyle bu ülkeye karşı yeni yaptırımlar uygulanacağını duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Rusya Federasyonu hükümeti Kimyasal Silahlar Sözleşmesini ihlal ederek kendi vatandaşlarına karşı kimyasal silah kullanması gerekçesiyle Rusya’dan 7 yetkili ve 14 kuruluşa yaptırım uygulama kararı alındı.
ABD Hazine Bakanlığından yapılan açıklamada da Yabancı Varlıkları Koruma Ofisinin (OFAC) Navalny’ın zehirlenmesi ve tutuklanmasıyla ilgili olarak 7 Rus yetkiliyi yaptırım listesine aldığı bildirildi. Yaptırım uygulanacak isimler arasında Federal Güvenlik Servisi’nin (FSB) Başkanı Aleksandr Bortnikov, Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi İç Politika Yöneticisi Andrey Yarin, Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Yardımcısı Sergey Kiriyenko, Savunma Bakan Yardımcıları Pavel Popov ve Aleksey Krivoruçko, Federal Cezaevi Servisi Müdürü Aleksandr Kalaşnikov ile Rusya Başsavcısı İgor Krasnov bulunuyor.
Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada da 14 kuruluşun yaptırım listesine alındığı bildirildi. Hazine Bakanı Janet Yellen, “Kremlin’in siyasi rakiplerini susturmak ve diğerlerini korkutmak için kimyasal silah kullanması uluslararası normları bilinçli bir şekilde göz ardı ettiklerinin bir göstergesidir. Biz Alexey Navalny’ın Rus hükümeti tarafından zehirlenmesi ve tutuklanarak hapse gönderilmesini kınayan AB’ye katılıyoruz” ifadelerini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken de Twitter üzerinden yayınladığı mesajında ABD’nin Rusya’ya Novichok sinir gazı kullanılarak Aleksey Navalny’ye suikast girişimde bulunduğu için yaptırım kararı aldığını açıkladı. Herhangi bir kimyasal silah kullanılmasının kabul edilemez olduğunu belirten Blinken, Rusya’nın faaliyetlerine karşı ortakları AB ve İngiltere’nin yanında olduklarını vurguladı. Blinken ayrıca Navalny’nin bir an önce serbest bırakılması çağrısında bulundu.
İsmi açıklanmayan kıdemli bir ABD yetkilisi Amerikan istihbaratının, Rusya’nın Federal Güvenlik Servisi’ne (FSB) bağlı subayların, Navalny’nin zehirlenmesinde doğrudan rol aldığını ve muhalif lideri “Novichok” adlı bir kimyasal madde ile zehirlediğini tespit ettiğini belirtti. Avrupa Birliği ve İngiltere’nin 6 Rus yetkili ve bir Rus kuruluşa yaptırım uyguladığını hatırlatan diğer bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi de ABD’nin yaptırımlarının bu isim ve kuruluşlarla birlikte Navalny’nin tutuklanmasına ve Rusya’nın kimyasal silah kullanmasına ilişkin ek adımlar da içereceğine dikkati çekti.
Avrupa Birliği Resmi Bültenine göre bazı FSB ve GRU üyeleri zehirleme eyleminde rol aldığı düşünülen şüpheliler arasında yer alıyor. Bağımsız araştırma grubu Bellingcat, The Insider, Der Spiegel ve CNN ile ortaklaşa yürüttükleri bir araştırma neticesinde muhalif lider Alexsey Navalny’nin FSB üyeleri tarafından zehirlendiğini tespit ettiklerini ileri sürüyor. Bellingcat yetkilileri ayrıca araştırma sırasında FSB üyeleri tarafından gizli olarak kimyasal silah programı yürütüldüğüne dair bulgulara rastladıklarını da iddia ediyor.
Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) sürgünde bulunan birçok Rus diplomatı benzer yöntemler kullanarak zehirlemeye çalışmakla suçlanıyor. ABD eski Başkanı Donald Trump, Rusya’ya 2018 yılında Sergei Skripal ve kızı Yulia’yı kimyasal madde kullanarak zehirlemeleri nedeniyle yaptırım kararı almıştı. FSB’nin benzer yöntemleri kullanmaya devam etmesi nedeniyle yaptırımların caydırıcılık hususunda etkili olmadığı düşünülüyor.
New York Times haberine göre açıklanan yaptırım kararı, Kremlin yönetiminin sıklıkla başvurduğu “muhalifleri susturmak için kimyasal maddelerle zehirleme” uygulamasından caydırma veya cezalandırmadan ziyade kısa süre önce AB ülkeleri ve İngiltere’nin Rusya’ya karşı aldığı yaptırım kararlarına destek vermek ve Avrupalı dostlarının yanında durduğunu göstermek maksadı taşıyor.
Rusya’nın Omsk kentinden 20 Ağustos’ta Moskova’ya dönerken uçakta fenalaşan ve zehirlenme şüphesiyle hastaneye kaldırılan 44 yaşındaki Rus muhalif lider Navalny, 22 Ağustos’ta tedavi için Almanya’nın başkenti Berlin’e getirilmişti. Berlin’deki Charite Hastanesi 24 Ağustos’ta Navalny’nin zehirlendiğine dair bulgulara rastlandığını açıklanması üzerine Rusya olayla ilgili bir soruşturma başlatmış, sonuç olarak zehirlenmeye dair bir kanıt bulunamadığı açıklanmıştı. Navalny, Berlin’deki tedavisi tamamlandıktan sonra 17 Ocak’ta Moskova’ya döndüğünde havaalanında tutuklanarakcezaevine gönderilmişti. Tutuklanması Rusya’da büyük bir kamuoyu tepkisine yol açan Navalny halen hapiste bulunuyor.
