Blinken’den Kiev’e Sürpriz Ziyaret

Dışişleri Bakanı Blinken 6 Eylül’de Ukrayna’nın başkenti Kiev’e sürpriz bir ziyaret gerçekleştirerek Devlet Başkanı Volodymyr Zelenski, Başbakan Shmyhal ve Dışişleri Bakanı Kuleba ile bir araya geldi. ABD’nin Rusya’nın saldırıları karşısında Ukrayna’nın egemenliği, toprak bütünlüğü ve bağımsızlığına verdiği sarsılmaz desteğin altını çizen Blinken, Ukrayna’ya yönelik yeni bir yardım paketi sağlanacağını açıkladı. Başkan Biden’ın şubat ayındaki ziyaretinden bu yana bir ABD yetkilisi tarafından gerçekleştirilen en yüksek profilli ziyaret olan Blinken’in gezisinin, Kiev’i ve Batılı müttefikleri cesaretlendirmek ve Kremlin’e Washington’un geri adım atmaya niyetli olmadığı mesajını vermek için planlandığı belirtiliyor.

Ziyaret kapsamında Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba ile ortak bir basın toplantısı düzenleyen Blinken, ABD’nin Ukrayna’ya askeri, insani ve bütçe yardımı dahil olmak üzere 1 milyar dolarlık yeni bir yardım paketi sağlayacağını açıkladı. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski ile görüştüğünü ifade eden Blinken, “Kara, deniz, hava ve siber uzayda devam edecek güvenlik yardımı ve modern teçhizatın yanı sıra askeri eğitim ve istihbarat paylaşımı sağlayacak sürdürülebilir güvenlik düzenlemeleri hakkında fikir alışverişi yaptık” ifadelerini kullandı.

Ukrayna ordusu yaklaşık dört ay önce başlayan karşı saldırısında mayınlı arazi ve hendekler sebebiyle beklenenden daha yavaş bir ilerleme kaydediyor. Ukrayna bu süre zarfında ondan fazla köyü ve bazı küçük yerleşim birimlerini ele geçirmiş durumda. Ukrayna’nın askeri taktiklerini kamuoyu önünde eleştirmeme konusunda dikkatli davranan Amerikalı yetkililer son üç günde önemli bir ilerleme gözlemlediklerini dile getirdi. Amerikalı bir yetkili, Blinken’ın Ukrayna temaslarında karşı saldırının nasıl gittiği, sahadaki ihtiyaçlar ve kış ayları yaklaşırken Ukrayna’nın enerji güvenliğini nasıl destekleyebilecekleri konularını ele almak istediklerini söyledi. 

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karine Jean-Pierre, yeni ABD yardımının HIMARS füze fırlatma sistemleri, Javelin tanksavar silahları, Abrams tankları ve diğer silah sistemlerini içereceğini söyledi. Pentagon da Savunma Bakanlığı envanterinden gönderilecek yardım paketi kapsamında ilave hava savunma teçhizatı, topçu mühimmatları, daha önce taahhüt edilen Abrams tankları için seyreltilmiş uranyum mermileri de dahil olmak üzere tanksavar silahları ve Ukrayna’nın Rusya’nın saldırılarına karşı koymasına yardımcı olacak muhtelif teçhizatın bulunduğunu duyurdu.

Dışişleri Bakanlığı Biden yönetiminin işgalin başlamasından bu yana, Ukrayna’ya yönelik toplam 43.2 milyar dolar güvenlik yardımı, 2.9 milyar dolar insani yardım ve Dünya Bankası aracılığıyla da 20.5 milyar dolar bütçe desteği sağladığı belirtildi. Son yardım paketi ekipman desteğinin yanı sıra Ukrayna kurumlarındaki yolsuzlukların önlenmesi için ayrılan 203 milyon doları da içeriyor. Bu meblağın Ukrayna’da kurumların şeffaflığı ve hesap verebilirliğinin desteklenmesi, yolsuzlukla mücadele, hukukun üstünlüğü ve adalet sektörüne ilişkin kilit reform çabalarının güçlendirilmesi ve Rusya tarafından işlenen savaş suçlarının soruşturulmasında kullanılması bekleniyor. Kiev geçen hafta savunma bakanını, bakanlığındaki yetkililer hakkındaki yolsuzluk iddialarının ardından değiştirmişti. Ukrayna’da ciddi bir yolsuzluk sorunu olduğu bilinmesine rağmen hayatta kalma mücadelesi şeklinde geçen savaşın ilk yılında yolsuzlukla mücadele gibi konular ön plana çıkarılmamıştı.

Ukrayna Savunma Bakanı Oleksii Reznikov’un bakanlığındaki yolsuzluk ve mali kötü yönetimle ilgili raporların ardından görevden alınmasının, Başkan Zelenski’yi de oldukça zor bir durumda bıraktığı belirtiliyor. Müttefik ülkeler savaşın başından beri Ukraynalı yetkililerin Kiev’e akan milyarlarca dolarlık yardımın bir kısmını hortumlamadıklarından emin olmak için Zelenski hükümetine baskı yapmaya başladılar. Geçen hafta Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan üst düzey Ukraynalı yetkililerle bir araya gelerek savaş zamanı yolsuzlukların üzerine gitme çabalarını görüşmüştü. Bu görüşme, ABD’de bazı siyasilerin Ukrayna’ya askeri yardımın sınırlandırılması için yolsuzluğu bir argüman olarak kullandığı bir dönemde gerçekleşti.

Zelenski, askeri sözleşmelerin suistimal edilmesine ilişkin genişleyen soruşturmalara şahsen karışmamış olan Reznikov’un yerine Ukrayna Varlık Fonu Başkanı Rüstem Umerov’u getireceğini açıkladı. Umerov, Ukrayna tarihinde bakanlık görevini üstlenecek ilk Kırım Tatar Türkü oldu. İşgalin başlangıcında Ukrayna’yı Rusya’yla barış görüşmelerinde temsil eden Umerov’un Türkiye’nin de arabulucu olarak rol oynadığı esir takası ve Tahıl Anlaşması müzakerelerine katkı sağladığı belirtiliyor. Zelenski müttefiklerinden gelen baskı ve ülke içindeki eleştirilere bir dizi yolsuzlukla mücadele girişimiyle karşılık verdi. Bunlardan en tartışmalı olanı yolsuzluğun vatana ihanet olarak cezalandırılması için sıkıyönetim yetkilerinin kullanılması önerisi oldu.