Pentagon Bütçesi Küçülüyor

ABD Başkanı Trump’ın göreve geldiği günden itibaren federal kurumlarda yaptığı bütçe düzenlemeleri, kesintiler ve işten çıkarmalar, yoğun bir tepkiyle karşılaşmaya devam ediyor. ABD’nin dış politika yardımlarını yapan USAID’in kapatılmasına ek olarak, federal fonlarla yürütülen birçok proje durdurulurken, federal çalışanların işten çıkarılma süreçleri de hızla devam ediyor. Trump yönetiminin bütçe kesintisi politikalarından etkilenen bir diğer önemli kurum da Pentagon oldu. Savunma Bakanı Hegseth’in, ordudaki üst düzey yetkililere, gelecek 5 yıl için savunma bütçesinden yüzde 8’lik kesinti yapma planlarını geliştirmeleri talimatını verdiği ifade ediliyor. Savunma Bakanlığı’nın bütçe küçültme amacıyla yapacağı işten çıkarmalar tepki çekerken, bu geçiş sürecinin ABD ulusal güvenliğini tehdit edebilecek riskler yaratabileceği ve ABD’nin askeri kapasitesi üzerinde olumsuz etki bırakabileceği yönünde endişeler artıyor.

Trump yönetimi hükümeti yeniden yapılandırma ve bütçe kesintisi sürecini başlatırken, Pentagon’da keskin bütçe kesintileri öneriliyor. Savunma Bakanı Hegseth, askeri harcamaların beş yıl boyunca her yıl yüzde sekiz oranında azaltılması için planların 24 Şubat’a kadar hazırlanması emrini verdi. Bu kesintilerin yaklaşık 850 milyar dolarlık Pentagon bütçesinde ilk yıl itibarıyla onlarca milyar dolarlık kesintiye yol açması bekleniyor. Bu plan gerçekleşirse, 2013’teki 37 milyar dolarlık bütçe kısıtlamalarından sonraki en büyük kesinti olacak. 

Hegseth, “gereksiz harcamaların”, özellikle DEI (Çeşitlilik, Eşitlik, Kapsayıcılık) ve iklim değişikliği gibi programların Pentagon bütçesinden çıkarılmasını istiyor. Hegseth, Trump’ın Pentagon’a verdiği görev doğrultusunda, “Bütçemiz, ihtiyaç duyduğumuz savaş gücünü destekleyecek, gereksiz savunma harcamalarını durduracak, aşırı bürokrasiyi ortadan kaldıracak ve denetimle birlikte eyleme geçirilebilir reformları hayata geçirecek” ifadelerini kullandı. Talimatta ayrıca, İndo-Pasifik Komutanlığı, Kuzey Komutanlığı ve Uzay Komutanlığı gibi büyük bölgesel merkezlerin destek fonlarının devam etmesi gerektiği vurgulandı. Ancak, Ukrayna’daki savaşta ABD’nin stratejisini yönlendiren Avrupa Komutanlığı, Ortadoğu’daki operasyonları yöneten Merkez Komutanlığı ve Afrika’da görev yapan birkaç bin askerle ilgili operasyonları denetleyen Afrika Komutanlığı’nın bu listeye dahil edilmediği belirtildi. 

Trump yönetimi, bu kesintilerin sonucunda tasarruf edilen paranın, “Demir Kubbe” gibi yeni savunma önceliklerine kaydırılacağını duyurdu. Ancak,  askeri kesintilerin  ABD’nin uluslararası operasyon kabiliyetini de olumsuz etkileyebileceği yönünde eleştiriler göze çarpıyor. Savunma Bakanlığı bütçesinde yapılacak kesintiler, Kongre’deki Cumhuriyetçilerin de tepkisini çekebilir. Geçtiğimiz dönemde görev yapan birçok Cumhuriyetçi temsilci, Biden yönetiminin savunma harcamalarındaki mütevazi bütçe artışı taleplerini eleştirerek savunma bütçesinin daha da fazla artırılmasını talep etmişti.

Trump yönetiminin savunma harcamalarını düşürme çabaları, Pentagon’da yüksek rütbeli subayların görevden alınmasıyla daha da hızlanabilir. Savunma Bakanı Hegseth’in, sabık Bakan Austin’e yakın olduğu düşünülen ve politik olarak fazla etkili olan üst düzey liderleri görevden alması bekleniyor. Pentagon’daki olası değişiklikler, Trump’ın Hükümet Verimliliği Departmanı (DOGE) aracılığıyla başlattığı geniş çaplı bütçe kesintileri ve işten çıkarmalarla birleşerek, Savunma Bakanlığı’nda derin bir belirsizlik ortamı yaratabilir.

Bu bağlamda Trump yönetiminin, Enerji Bakanlığı’nın nükleer silahları yöneten ajansı olan Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi’ndeki (NNSA) 300’den fazla çalışanı aniden işten çıkarması da büyük bir kaosa yol açtı. Çalışanların büyük bir kısmının, Kongre üyelerinin baskısıyla bir gün sonra geri çağrılması ise uygulanmaya çalışılan politikaların plansızlığını ortaya koyuyor. Hazırlıksız bir şekilde yapılan işten çıkarmalar nedeniyle ABD ulusal güvenliği ile doğrudan ilişkili kurumlarda yaşanabilecek aksamalar Trump yönetiminin politkalarına yönelik eleştirilere zemin hazırlayabilir. 

İşten çıkarma politikasının önemli bir etkisi de asker aileleri ve askeriyede çalışan siviller üzerinde olabilir. Bu bağlamda, önümüzdeki günlerde Pentagon’da çok sayıda sivil çalışanın işine son verilmesi bekleniyor. Pentagon’daki bazı savunma yetkilileri, bu işten çıkarma işlemlerinin yasal düzenlemelere aykırı olabileceği ve ABD askeri hazırlığını olumsuz etkileyebileceği konusunda endişelerini dile getiriyorlar. ABD Savunma Bakanlığı’nın sivil personel yönetimini düzenleyen yasalara göre, sivil işgücünün azaltılması için kurumun kapsamlı analizler yaparak adım atması gerekiyor. Yasaya göre, işten çıkarmaların askeri personel üzerindeki etkileri, operasyonel etkinlik ve askeri hazırlık gibi unsurları değerlendirmesi gerekiyor. Özellikle siber güvenlik, istihbarat ve operasyonlar gibi alanlarda uzmanlaşmış ve kritik görevler üstlenmiş sivil personelin bu süreçte işten çıkarılmaları, Pentagon’un askeri kapasitesi üzerinde olumsuz bir etki oluşturabilir.

İşten çıkarmalar askerler ve aileleri üzerinde de olumsuz etkiler yaratabilir. Hükümetin federal iş gücünü küçültme çabaları, asker eşlerinin de iş güvenliğini tehdit ediyor. Federal hükümet, yıllardır askeri eşleri işgücüne dahil etme çabalarını teşvik etmiş ve birçok başkan bu ailelerin finansal güvenliğini sağlamak için federal işe alım politikaları geliştirmişti. Ancak Trump yönetiminin bu kesintileri, asker eşlerinin hükümetteki istihdamlarını ve güvenliklerini ciddi şekilde etkileyebilir. Hükümetin son dönemdeki geniş çaplı işten çıkarma çabaları, çoğunlukla yeni işe alınan ve deneme süresi olan çalışanları hedef alıyor. Bu kategorideki çalışanlar arasında asker eşleri de yer alıyor.. 

Trump yönetiminin federal hükümeti küçültme çabası, tasarruf tedbirleri kapsamında toplumda karşılık bulsa da uzun vadeli toplumsal etkisi negatif sonuçlar doğurabilir. Son yapılan kamuoyu araştırmaları Trump yönetiminin radikal kararlarına yönelik duyulan endişeyi ortaya koyuyor. CNN tarafından bu hafta yayınlanan kamuoyu araştırmasına göre, federal hükümet programlarını azaltma ve federal kurumları kapatma çabalarına şüpheyle yaklaşanlar azımsanmayacak oranda. Amerikalıların %48’i Trump’ın federal kurumların çalışma şeklini değiştirme çabasını olumsuz değerlendirirken, federal hükümet programlarında yapılan kesintiler ve işten çıkarmalara Amerikalıların %51’i karşı çıkıyor. Özellikle başkanın federal ajansları kapatma girişimi ve Elon Musk’ı hükümetin yeniden yapılandırılmasında merkezi bir figür olarak konumlandırması, Amerikalılar arasında büyük endişelere yol açıyor.