Türkiye’ye F-16 Satışının Önü Açıldı

ABD’nin 2023 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasasının (NDAA) son hali belirlenirken tasarının önceki versiyonlarında yer alan Türkiye’nin F-16 alımını kısıtlayıcı koşullara bağlayan maddeler nihai yasa metninden tamamen çıkarıldı. Ankara gelişmeden memnuniyet duyduğunu açıklarken karardan rahatsız olan Senato Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Demokrat Senatör Bob Menendez NDAA nihai metninin, Türkiye için bir zafer olmadığını ve komisyon başkanı olduğu sürece “Türkiye’ye F-16 savaş uçaklarının satışını onaylamayacağını” dile getirdi.

Türkiye’ye F-16 satışını kısıtlayan maddelerin NDAA’dan çıkarılmasıyla ilgili açıklamada bulunan Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirterek, “Bu konuda başlangıçtan itibaren ABD’li muhataplarımızın olumlu yaklaşımlarını gördük. Bu olumlu yaklaşımlara bağlı olarak artık ABD tarafından somut adımlar bekliyoruz. F-16 süreci süratle tamamlanmalı” ifadelerini kullandı. Türkiye, F-35 programından çıkarılmasının ardından savaş uçağı ihtiyaçlarını karşılamak için 2021 yılında 40 adet F-16 satın alımı ile envanterinde bulunan 79 uçağın modernizasyonu için ABD’ye taleplerini iletmişti. Söz konusu maddelerin yasa metninden çıkarılmasıyla Türkiye’nin F-16 alımına yasa gerekçesiyle kısıtlamalar getirilemeyecek ancak silah satışının yapılabilmesi için Kongre’den itiraz gelmemesi gerekiyor.

Türkiye’ye F-16 satışı Başkan Biden ve Kongre’deki Demokratlar arasında dış politika konusundaki en ciddi anlaşmazlıklardan biri olarak ön plana çıkıyor. Biden satışa onay verirken bazı Demokrat senatör ve Kongre üyeleri itirazlarını dile getiriyor. Biden, Madrid’de gerçekleştirilen NATO liderler zirvesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmüş ve Türkiye’ye F-16 satışı konusuna olumlu baktığını dile getirmişti. Biden yaptığı açıklamada, “Türkiye’ye F-16 uçaklarını satmalıyız. Bunu yapmamak bizim çıkarımıza değil. Aralık’tan beri tutumumu değiştirmediğimi kendilerine ifade ettim. Bir karşılık da olmadığını ve sadece satmamız gerektiğini söyledim. Bunu yapabilmek için ihtiyacım olan şey Kongre onayı. Bu onayı alacağımızı düşünüyorum” şeklinde konuşmuştu. Biden satışa onay vermesiyle Türkiye’nin İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğine destek vermesi arasında bir bağlantı olmadığına özellikle dikkat çekmişti.

Senatör Bob Menendez ile Senatör Chris van Hollen’ın daha önce Senato’ya sunduğu F-16 satışına ilişkin kısıtlayıcı maddeler ekim ayında tasarının Senato versiyonundan çıkarılmıştı. Menendez’in sunduğu maddelere göre Başkan Biden Türkiye’ye satılacak savaş uçaklarının Yunanistan hava sahasını ihlal etmeyeceğine ve ABD’nin çıkarlarına uygun olacağına dair garanti vermek zorundaydı. NDAA tasarısının önceki halinde New Hampshire Temsilcisi Demokrat Chris Pappas ve Florida Temsilcisi Cumhuriyetçi Gus Bilirakis ile birlikte 18 temsilci tarafından sunulan ve Türkiye’ye F-16 satışlarını koşullara bağlayan bazı maddeler yer alıyordu. Temsilciler Meclisi’nde kabul edilen maddelerde Silah İhracatı Kontrol Yasası kapsamında Türkiye’ye yeni F-16 satışının yapılmaması ve F-16 modernizasyon kitlerinin satılmaması hükmü konulurken, bu maddenin muafiyetinin ancak “ABD’nin ulusal güvenlik menfaatlerinin gerektirdiği durumlarda” ve “Türkiye’nin satın alacağı silahlarla Yunan hava sahasını ihlal etmeyeceği yönünde garanti vermesiyle” mümkün olabileceği belirtiliyordu.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price günlük basın toplantısında yaptığı değerlendirmede Erdoğan ve Biden’ın Madrid’de NATO Zirvesi’nde bir araya geldiklerinde F-16 tedariki konusunu ele aldıklarını hatırlatarak, alt seviyelerde de görüşmelerin yürütüldüğünü ve ABD Dışişleri’nin Kongre ile devam eden bir diyaloğu olduğunu kaydetti. “Savunma kapasitelerimizin entegre edilmesi ve Türkiye’nin karşı karşıya olduğu zorlu tehditlerle başa çıkmak için ihtiyaç duyduğu şeyleri sağlamak istiyoruz” diyen Price, “Hiçbir NATO müttefiki kendi topraklarında Türk müttefiklerimizden daha fazla terör saldırısına maruz kalmamıştır. Dolayısıyla güvenlik alanındaki işbirliğimiz bizim için büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.