Ukrayna Savaşı Küresel Gıda Krizini Derinleştiriyor

Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşı yakından takip eden Biden yönetimi savaşın derinleştirdiği küresel gıda güvenliği krizi konusunda çözüm arayışlarını sürdürüyor. G7 Dışişleri Bakanları toplantısı ve G7 Maliye Bakanları toplantısında gündeme gelen gıda güvenliği sorunu son olarak Birleşmiş Milletler (BM) “Küresel Gıda Güvenliği-Eylem Çağrısı” toplantısında ele alınarak sorunun çözümü için izlenecek yol haritası açıklandı. Geçen hafta sonu gerçekleştirilen G7 Dışişleri Bakanları toplantısının ardından açıklanan ortak bildiride, Rusya-Ukrayna savaşının son zamanların en şiddetli “gıda ve enerji” krizlerinden birine neden olduğu ve özellikle yoksul ülkelerin tehdit altında olduğu görüşüne yer verildi. 

Ukrayna depolarında bulunan yaklaşık 40 milyon ton tahılın ihracı için acil çözüm üretilmesi konusunda uyarıda bulunulan bildiride savaştan kaynaklanan küresel gıda kıtlığının hafifletilmesi için adımlar atılacağı kaydedildi. Dünya buğday ihracatında önemli role sahip iki ülke olan Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş buğday arzının olumsuz etkilenmesine, fiyatların artmasına ve Ukrayna’dan buğday ihracatının durma noktasına gelmesine sebep olmuş durumda. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski daha önce yaptığı açıklamalarda, Rus ordusunun bilinçli olarak Ukrayna’nın tarım altyapısını vurduğunu ve bunun dünya gıda güvenliği için bir tehdit arz ettiğini ileri sürmüştü. Zelenski, “Ukrayna dünyanın en büyük gıda ihraç eden ülkelerinden. Tarım altyapısı hedef alınarak gıda güvenliği tehlikeye atılıyor. Kimse dünyada gıda güvenliğinin garantisini veremez. Rusya tüm limanları, tarım için gerekli olan tüm altyapıyı bombalıyor” ifadelerini kullanmıştı.

Toplantının ardından açıklamalarda bulunan Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, Rusya-Ukrayna savaşının küresel bir kriz haline geldiğini vurguladı. Rusya’yı Ukrayna’daki savaşı adeta “tahıl savaşına” dönüştürmekle suçlayan Baerbock, bunun Rusya’nın uyguladığı bir hibrit savaş taktiği olduğunu ileri sürdü. Baerbock, Rusya’nın kendisine karşı duran uluslararası birlikteliği zayıflatmak için kasti olarak yeni krizlere zemin hazırladığını savundu. Alman bakan Rusya’nın Ukrayna’dan tahılın çıkmasını engellemesi sebebiyle gelecek aylarda özellikle Afrika ve Ortadoğu’da insanların hayatını kaybedeceği uyarısında bulundu. Halihazırda Karadeniz’deki limanların Rusya’nın ablukası altında olması nedeniyle Ukrayna’nın depolarındaki tahılın ihraç edilmesi engelleniyor. Buğday fiyatlarındaki artışın özellikle Asya ve Afrika’da buğday ithal eden ülkeler için ağır sonuçlar doğurduğu belirtiliyor. G7 ortak bildirisinde üye ülkeler küresel gıda güvenliğini korumak için koordineli ve çok taraflı bir çözümü hızlandırmaya ve krizden en çok etkilenen ülkelerin yanında olmaya kararlı olduklarını açıkladı.

Dışişleri Bakanı Blinken’in ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) Küresel Gıda Güvenliği toplantısında daha somut bir adım atılarak sorunun çözümü için izlenecek yol haritası açıklandı. Küresel gıda güvenliği krizi, iklim değişikliği ve pandeminin etkisiyle düşen üretim miktarları ve zorlaşan nakliyat şartlarına Rusya-Ukrayna savaşının olumsuz etkilerinin eklenmesiyle daha da vahim bir hal almış durumda. Bakanlar seviyesinde düzenlenen toplantıya Türkiye’yi temsilen Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu da katıldı. Blinken toplantıda yaptığı konuşmada birçok farklı nedenden dolayı küresel çapta gıda krizinden etkilenen insan sayısının son beş yılda 108 milyondan 161 milyona çıktığını ve Rusya’nın Ukrayna’ya saldırılarının küresel gıda güvenliği krizini daha da derinleştirdiğini ifade etti. Toplantıda konuşan Dünya Gıda Programı (WFP) Direktörü David Beasley ise Ukrayna’da tutulan tahılların ihraç edilememesini “küresel gıda güvenliğine açılmış bir savaş” olarak nitelendirdi. Beasley, limanların açılmaması durumunda ‘‘kıtlık ve zorunlu kitlesel göç’’ yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Almanya’nın Bonn kentinde düzenlenen G7 Maliye Bakanları zirvesine katılan ABD Maliye Bakanı Janet Yellen de toplantı öncesi yaptığı basın açıklamasında Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı savaşın dünya genelinde gıda güvenliği sorunlarını daha da kötüleştirdiğine işaret ederek, bu konuda derin endişe duyduğunu, bunun fiyat baskılarını şiddetlendirme ve hükümetlerin mali pozisyonlarına zarar verme riski taşıdığını dile getirdi. Yellen, Ukrayna’nın yeniden yapılanması için Marshall Planı benzeri “büyük bir desteğe” ihtiyacı olacağını da kaydetti. Toplantıda ağırlıklı olarak Rusya-Ukrayna savaşı ve küresel ekonomiye etkileri üzerinde durulması ve Ukrayna’ya 15 milyar dolarlık bir yardım paketinin görüşülmesi bekleniyor. G7 ülkelerinin sağlayacağı mali yardım paketinin yarısının ABD tarafından karşılanacağı belirtiliyor. Diğer yandan ABD Senatosu Ukrayna için hazırlanan yaklaşık 40 milyar dolarlık yardım paketini onayladı. Kongre’deki onay süreci tamamlanan yardım paketi imza için Başkan Biden’a gönderildi.