Ukrayna ve Rusya Heyetleri İstanbul’da Görüştü

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgal harekâtı kesintisiz devam ederken iki ülke yetkilileri arasında müzakereler de sürüyor. Rusya ve Ukrayna arasında karşılıklı taleplerin görüşülmesi ve ateşkesin sağlanması için gerçekleştirilen müzakerelerde şu ana kadar somut bir netice alınamazken iki ülke heyetleri Türkiye’nin inisiyatifiyle İstanbul’da, 29 Mart Salı günü bir görüşme gerçekleştirdi. Müzakere sonunda iki taraf da görüşmelerin yapıcı geçtiğini söyleyerek olumlu mesajlar verdi. İki ülke ile de iyi ilişkilerini devam ettirerek denge politikası sürdürmekte olan Türkiye’nin diplomasi çabaları ve taraflar arasında kolaylaştırıcı bir rol üstlenmesi dünya basınında takdir toplarken Batılı liderler gelişmelere temkinli yaklaştı.

İstanbul’daki müzakerelere ilişkin değerlendirmede bulunan ABD Dışişleri Bakanı Blinken, Ukraynalıların savaşın gölgesinde müzakerelere başlayabilecek cesarette olduklarının altını çizerken Rusya’nın şu ana kadar savaşı durdurma isteğine dair hiçbir belirti olmadığını ifade etti. Singapur Başbakanı Lee Hsien Loong ile yaptıkları görüşme sonrası düzenlediği basın toplantısında Rusya’nın Ukrayna’nın başkenti Kiev civarından çekilme kararı aldığına dair gelen haberler hakkındaki görüşü sorulan Başkan Biden, “Rusya’nın eylemlerini görene kadar herhangi bir şey söyleyemem. Dediklerini yapacaklar mı göreceğiz” ifadelerini kullandı. İstanbul’daki görüşmelere de değinen Biden, “Türkiye’de müzakereler oldu. Ben de NATO ortaklarımız Fransa, Almanya ve İngiltere liderleri ile görüştüm. Rusların önerisinin ne olduğunun görülmesi konusunda bir fikir birliği var. Gelişmeleri yakından izliyoruz” şeklinde konuştu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Dolmabahçe Sarayı’nda barış görüşmeleri için bir araya gelen Rusya ve Ukrayna müzakere heyetlerine hitaben yaptığı açılış konuşmasında beşinci haftasına giren çatışmaların başta Türkiye olmak üzere dost ülkeleri üzdüğünü dile getirerek barışı tesis etme yolundaki gayretlere katkı sağlamaktan dolayı mutluluk duyduklarını ifade etti. Krizin başladığı ilk günden itibaren yoğun bir diplomatik çaba sarf ettiğini hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan katıldıkları tüm uluslararası platformlarda her iki tarafın da hakkını koruyan, adilane bir yaklaşım sergilediklerini söyledi. Türkiye’nin barış ve istikrar için sorumluluk üstlenmekten hiçbir zaman kaçınmadığının altını çizen Erdoğan, “Adil bir barışın kaybedeni olmayacağına inanıyoruz… Çatışmanın uzaması hiç kimsenin yararına değildir… Bir an önce ateşkesin ve barışın sağlanması herkesin faydasına olacaktır… Tüm dünya sizlerden gelecek hayırlı müjdeli haberleri bekliyor” ifadelerini kullandı. Türkiye’nin görüşmelerde arabuluculuk rolü bulunmadığının altını çizen Erdoğan, taraflar talep ettiği müddetçe Türkiye’nin kolaylaştırıcı imkanları sağlamaya devam edeceğini belirtti.

İstanbul’da gerçekleşen görüşmelerin ardından açıklamada bulunan Rus yetkililer Kremlin’in güven tesis etmek ve müzakerelere devam etmek istediğini ve bu amaç doğrultusunda Rusya’nın Kiev ve Çernihiv’e odaklanan askeri operasyonlarını büyük ölçüde azaltma kararı aldıklarını duyurdu. İstanbul görüşmelerine ilişkin gazetecilere değerlendirmelerde bulunan Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov, Kiev’in çatışmaları bitirme taleplerini yazıya dökmesinin ve talepleri konusunda daha spesifik olmasının olumlu bir gelişme olduğunu ancak henüz ciddi bir ilerleme kaydedilmediğini belirtti. Müzakerelere ilişkin detaylı bilgi vermeyen Peskov, görüşmelerin “özel” ve “sessiz” yürütülmesi gerektiğini söylerken Rusya’nın henüz “ümit verici” bir gelişme ya da ilerleme görmediğini ifade etti.

Peskov ayrıca “Kırım’ın Rusya’nın parçası olduğunu” ileri sürerken Rus bölgelerinin kaderinin başka ülkelerle görüşülmesinin Rus anayasasının ihlali anlamına geleceğine dikkat çekti. Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov da müzakerelere ilişkin açıklamasında görüşmelerin sonuçlarını olumlu gördüklerini dile getirdi. “Henüz nihai sonuca ulaşamadıklarını” söyleyen Lavrov, “Ukraynalı müzakerecilerin NATO çerçevesi dışında güvenliği sağlama gereğini teyit etmesini meselenin anlaşılması açısından önemli bir ilerleme olarak görüyoruz” şeklinde konuştu.

Ukrayna heyeti ise İstanbul’daki görüşmeler sonrasında Rusya’ya yazılı bir teklif sundu. “Tarafsız” bir statüye sahip olma ve NATO’ya katılmama karşılığında kendisine Türkiye, ABD, Fransa, İngiltere, Almanya, Kanada, İtalya, Polonya ve İsrail tarafından uluslararası güvenlik garantilerinin verilmesini talep eden Ukrayna, ayrıca ülkede yabancı üslerin kurulmasına izin vermeme ve yabancı asker konuşlandırmama taahhüdünde bulundu. Ukrayna heyetinde yer alan Mykhailo Podolyak, görüşmelere ilişkin verdiği demeçte, kendilerine garantör olmasını istediklerini ülkelerle anlaşmalar imzalanacağını dile getirirken garantör ülkelerin NATO’nun 5. maddesine benzer şekilde herhangi bir saldırı ya da savaş durumunda Ukrayna’ya silah ve asker destek sağlama ya da mali yardımda bulunması gerektiğini belirtti.

Rusya ile Ukrayna’nın İstanbul’da gerçekleştirdiği müzakerelerin ardından, Moskova yönetiminin Kyiv ve Çernihiv’deki askeri hareketliliği azaltma kararı alması Amerikan medyasında genel olarak şüpheyle karşılandı. New York Times’a konuşan askeri uzmanlar, Rusya’nın zaman kazanmak istediği yönünde görüş bildiriyor. Uzmanlara göre Rus kuvvetleri Kiev ve Çernihiv’de uzun süredir ilerleme kaydedemiyor ve Ukrayna ordusu buralardaki Rus askerlerini geri püskürtmeye başlamış durumda. Ayrıca Kremlin’in aldığı bu karar, Rusya’nın kazanamayacağını anladığı bir savaştan “onurlu bir çıkış” aradığı şeklinde de yorumlanıyor. Bazı uzmanlara göre “geri çekilme bir kandırmacadan ibaret,” Rusya atacağı adımları ve hedeflerini sahadaki duruma göre ayarlıyor çünkü savaşta değişkenler çok fazla. Diğer yandan Rusya’nın askeri olarak Donbas bölgesine yoğunlaşacaklarını söylemeleri de taktik bir hamle değil başka bir seçeneklerinin olmamasından dolayı mecbur kalmalarıyla açıklanıyor. Bazı uzmanlara göre de Rusların askeri mühimmatı azaldığı için yeniden ikmal yapmaları gerekiyor ve bu nedenle de müzakereleri kullanarak zaman kazanmaya çalışıyorlar.