Washington İsrail’e Mesafe Koyuyor   

Gazze’deki insani kriz ve bölgede neden olduğu istikrarsızlık nedeniyle rahatsızlık duymaya başlayan Başkan Trump, İsrail’den Gazze’ye yönelik saldırılarını sonlandırmasını istiyor. Geçen hafta çıktığı Ortadoğu turunda İsrail’e uğramayan Trump, Körfez ülkeleriyle ilişkileri geliştirirken daha önce sergilediği sert İsrail yanlısı tutumdan uzak bir izlenim veriyor. Trump ve Netanyahu arasındaki anlaşmazlıklar İsrail’in her geçen gün daha fazla yalnızlaşmasına ve bölgede izole olmasına neden oluyor. Trump’ın rahatsızlığının temelinde, savaşın yol açtığı ağır insani kayıplar ve bunun ABD’nin Ortadoğu’daki itibarına olumsuz etkileri yatıyor. 

Gazze’de 53 binden fazla Filistinli hayatını kaybetmiş durumda. Bu ağır bilançonun yanı sıra insani yardımların İsrail’in uyguladığı abluka nedeniyle büyük ölçüde engellenmesi, Trump’ın bölgedeki duruma ilişkin endişelerini artırıyor. Ayrıca, savaşın sürmesi Batı müttefikleri ve Kongre içinde de eleştirilere yol açmaya başladı. İngiltere, Kanada, Fransa gibi ülkelerle birlikte bazı ABD’li siyasetçilerin de ablukanın kaldırılması ve çatışmaya son verilmesi çağrısında bulunmasıyla artan baskılar, Trump’ın ABD’nin Ortadoğu’daki çıkarlarının zedelenmesinden duyduğu kaygıyı artırıyor.

Trump ile Netanyahu hükümeti arasında Gazze savaşına dair temel anlaşmazlıklar, çatışmanın devamı ve çözüm yaklaşımı üzerine yoğunlaşıyor. Trump hem insani gerekçelerle hem de Ortadoğu’da istikrar ve ABD’nin imajını koruma amacıyla insani krizin derinleştiği savaşın bir an önce bitmesini istiyor. Netanyahu ise Hamas’ı tamamen yok etmeyi ve Gazze üzerinde kontrolü sürdürmeyi hedefliyor. İsrail’in bu yaklaşımı Trump’ın ateşkes ve yeniden inşa vizyonuna ters düşüyor. Trump’ın İsrail’i Ortadoğu turundan dışlaması Netanyahu’nun uzlaşmaz tutumuna karşı bir tepki gibi görünüyor ancak ABD’nin askeri yardımları kesme gibi somut bir baskı uygulamaması bu gerilimin şimdilik diplomatik düzeyde kaldığını gösteriyor.

Netanyahu hükümetinin uzlaşmaz tutumu İsrail’in bölgede giderek daha fazla izole olmasına neden olurken, Trump’ın savaşın bitirilmesi için baskı yapması iki yakın müttefik arasındaki gerilimi tırmandırıyor. Suriye’deki yeni yönetimle ilgili farklı yaklaşımlar ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkelerinin Gazze savaşı devam ederken İsrail ile normalleşmeyi reddetmesi gibi nedenlerden dolayı Netanyahu’nun pozisyonu iyice zayıflamış durumda. İçerideki kamuoyu baskısı ve uluslararası toplumun eleştirileri de İsrail’in bölgedeki yalnızlığını derinleştiriyor.

Trump’ın savaşı sonlandırma isteği, seçim kampanyasında verdiği “çatışmayı hızla çözme” vaadiyle de uyumlu görünüyor. Trump yönetiminin İsrail’in dahil edilmediği bir süreçte Hamas’la doğrudan müzakere yürüterek Amerikan ve İsrail vatandaşı Edan Alexander’ın serbest bırakılmasını sağlaması gibi diplomatik girişimler Netanyahu hükümetiyle gerilimi artıran faktörler arasında sayılıyor. İsrail’in devre dışı bırakılmasıyla elde edilen başarılar Trump’ın uzun süren askeri operasyonlar yerine somut sonuçlara öncelik vermeye başladığını gösteriyor. Netanyahu’nun Hamas’a karşı savaşı durdurmayı reddetmesi, Trump’ın barış çabalarını zorlaştırıyor ve Gazze için “Ortadoğu’nun Rivierası” ya da “özgürlük bölgesi” gibi bir yeniden yapılanma vizyonunu gerçekleştirmesini engelliyor.

Trump, ocak ayında göreve geldiğinde İsrail’in askeri operasyonlarını desteklemiş ve ağır silahların sevkiyatına yönelik kısıtlamaları kaldırmıştı. Ancak son dönemde Trump’ın ilk yurt dışı seyahatinde İsrail’i ziyaret etmeyerek Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeleri tercih etmesi, Netanyahu’ya yönelik açık bir tepki olarak yorumlanıyor. Trump yönetiminden bazı yetkililerin Netanyahu’nun savaş politikalarına devam etmesi durumunda “ABD’nin İsrail’e olan desteğini çekebileceği” yönünde uyarıda bulunduğuna dair ortaya atılan iddialar iki müttefik arasındaki gerilimin daha da fazla tırmanabileceğinin sinyalini veriyor.   

Trump’ın savaşı sonlandırma çabalarının arkasındaki en önemli nedenlerden biri de bölgesel ilişkileri yeniden şekillendirme arzusu. Trump’ın, İbrahim Anlaşmaları gibi bölgesel normalleşme girişimlerine önem verdiği biliniyor. Ancak Suudi Arabistan’ın savaş devam ettiği sürece İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyi reddetmesi, Trump’ın Ortadoğu stratejisini zora sokuyor. Ayrıca Trump’ın Filistinlilerin Libya’ya yerleştirilmesi önerisi, etnik temizlik eleştirilerine yol açarak bölgedeki hassas dengeleri daha da zorlaştırıyor. Bu durum, Trump’ın insani kaygılarının yanı sıra ABD’nin bölgedeki etkisini koruma isteğinin de savaşı sonlandırma talebinde etkili olduğunu gösteriyor.

Trump ve Netanyahu arasındaki gerilim iyice belirgin olmaya başlasa da ABD’nin askeri ve mali desteğini kısıtlama yönünde henüz somut bir adım atılmış değil. Trump’ın sabrının tükenmesi halinde daha sert önlemlerin gündeme gelebileceği öngörülüyor. Ayrıca, İsrail’de halkın çoğunluğunun esirlerin serbest bırakılması için ateşkese destek vermesi, Netanyahu üzerinde iç baskıyı artıracağı düşünülüyor. Trump’ın Netanyahu hükümetine karşı mesafeli bir tutum sergilemeye başlaması, ABD’nin Gazze savaşına yönelik politikasında değişim sinyali veriyor. Hamas ile doğrudan müzakere ve rehinelerin serbest bırakılması gibi pratik adımlar, geleneksel ittifak ilişkilerinin ötesinde sonuç odaklı bir yaklaşımı yansıtsa da Trump’ın tartışmalı planları ve İsrail’e verilen askeri desteğin devam etmesi, bu çabaların önündeki zorlukları artırıyor. 

Trump’ın Gazze savaşını sonlandırma çağrısı, İsrail’le ilişkilerde önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. Netanyahu hükümetinin sert tutumu nedeniyle ABD-İsrail ilişkilerinde artan gerilim, İsrail’in bölgede yalnızlaşmasına ve uluslararası toplumdan gelen eleştirilerin yoğunlaşmasına yol açıyor. Trump yönetiminin insani kayıplar ve Ortadoğu’daki imaj kaybı endişeleriyle çatışmaya yönelik yaklaşımını değiştirmesi, geleneksel İsrail yanlısı politikanın sorgulanmaya başladığını gösteriyor. ABD’nin Hamas’la doğrudan diplomatik temasları ve İsrail’i dışarıda bırakan bölgesel açılımları, Trump’ın pragmatik ve sonuç odaklı yaklaşımının kanıtı olsa da İsrail’e verilen askeri ve ekonomik destek devam ettiği sürece gerçek bir politika değişikliğinin gerçekleşmesi beklenmiyor.