ABD’den Çin ve Rusya’ya Çip Satışına Kısıtlama

Biden yönetiminin büyük teknoloji firmalarından Advanced Micro Devices (AMD) ve Nvidia’ya geliştirdikleri son teknoloji ürünü çiplerinin Rusya ve Çin’e satışının yapılmaması yönünde talimat verdiği açıklandı. Süper bilgisayarların yapımında ve yapay zekâ çalışmalarında kullanılan yüksek performanslı çiplerin bu ülkelere ihracatına ilişkin yeni bir lisans şartı getirildiği bildirildi. Rusya ve Çin’e yönelik bu kısıtlama sadece çip satışını değil çipleri içeren tüm sistemleri kapsıyor. Washington, yeni düzenleme ile yüksek teknolojik ürünlerin Rusya ve Çin’de askeri amaçlı kullanılmasını ve yapay zekâ gibi alanlarda rakiplerinin ilerlemesini engellemeyi hedefliyor.

Yeni kısıtlamalar AMD ve Nvidia tarafından satılan grafik işlem birimleri (GPU) olarak bilinen üst düzey çip modellerini kapsıyor. Bu ürünler süper bilgisayarlar, silah geliştirme ve istihbarat toplamayı içeren uygulamalarda yaygın olarak kullanılıyor. Video görüntülerinde yüzleri ve sesleri ve fotoğraflardaki nesneleri tanıma uygulamalarında da etkili biçimde kullanılan bu sistemlerin Çin yönetimi tarafından başta Müslüman azınlıklar olmak üzere tüm toplumu sıkı biçimde gözetleme ve denetlemede kullanılıyor.

ABD, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasından bu yana Rusya’ya koyduğu sert yaptırımlar ve ekonomik kısıtlamalar ile neredeyse tüm teknoloji ürünlerinin bu ülkeye satışını yasaklamış durumda. Rusya’nın askeri ve stratejik endüstrilerini zayıflatmak amacıyla yarı iletkenler, uçak parçaları, petrol ve gaz endüstrisi için ekipman ve diğer malların Rusya’ya gönderilmesine geniş kısıtlamalar getirildi. Rusya’ya uygulanan ihracat kontrollerinin Putin yönetimine karşı yürütülen kapsamlı ekonomik cezalandırma kampanyasında şimdiye kadarki en etkili enstrüman olduğu belirtiliyor. AMD ve Nvidia da halihazırda Rusya’ya herhangi bir ürün satmadıklarını bildirdi.

Çip satışlarının kısıtlanması özellikle ABD ve Çin arasındaki teknoloji rekabetinin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Washington yönetimi uzun süredir Çinli şirketlerin gelişmiş çiplere ve yabancı yarı iletken üretimine erişimini kısıtlamaya yönelik önlemler alıyor. Çin’e karşı askeri ve teknolojik üstünlüğünü devam ettirmek isteyen Washington, Çin’in askeri ve bilimsel ilerlemesine katkıda bulunacak teknolojilere erişimini sınırlamaya çalışıyor. ABD’li yetkililer, Çin’in askeri alanda ordusunu modernize edecek teknolojileri elde etmesini durdurmanın iki ülke arasında potansiyel bir silahlı çatışmayı önlemeye yardımcı olabileceğini düşünüyor.

Washington, askeri amaçlı kullanımlarının yanı sıra Pekin yönetiminin gelişmiş teknolojileri güvenlik altyapısı inşasında, gözetim devleti yaratmada ve Sincan ve Tibet gibi bölgelerdeki etnik azınlıkları bastırmak için kurduğu zorunlu çalışma kamplarında kullanmasından da endişe duyuyor. Biden yönetimi Çin telekomünikasyon şirketi Huawei de dahil olmak üzere birçok Çinli firmayı kara listeye alarak Amerikan teknolojisi ürünlerin ihracını yasaklamış durumda. Kara listeye alınan Çin merkezli kuruluşların çoğu askeri rollere veya sistemik insan hakları ihlallerine dahil olmakla suçlanıyor.  

ABD Ticaret Bakanlığı, Çin politikalarını gözden geçirdiklerini ve ileri teknolojileri yanlış ellerden uzak tutmak için yeni önlemler alabileceklerini açıkladı. Bakanlık çip kısıtlamaları ile hedeflerinin “Çin’in askeri modernizasyon çabalarını hızlandırmak, insan hakları ihlallerini yürütmek ve diğer kötü niyetli faaliyetlere olanak sağlamak için ABD teknolojisini edinmesini ve kullanmasını önlemek” olduğunu kaydetti. Ticaret Bakanlığı’nın Sanayi ve Güvenlik Bürosu sivil tedarik zincirleri aracılığıyla satılan bazı ürünlerin sonrasında silah, uçak ve gözetleme teknolojisi gibi askeri kullanımlara yönlendirildiğini öne sürerek bazı ABD teknolojilerinin Çin’e tedarik edilmesiyle ilgili kısıtlamaları sıkılaştırmış durumda.