Sullivan: “Rusya Doğalgazı Silah Olarak Kullanıyor”

Avrupa’da doğal gaz fiyatları rekor seviyede yükselirken, kıtanın ihtiyacının yarısına yakın kısmını karşılayan Rusya’nın bu durumu kendi avantajına kullanmaya çalışıyor olabileceği yönünde suçlamalar gündeme gelmeye başladı. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan geçen hafta Brüksel’de katıldığı bir toplantıda konuyla ilgili bir soruyu yanıtlarken Rusya’nın enerjiyi baskı aracı ve politik bir silah olarak kullanma geçmişi olduğunu ileri sürdü. Yaşanan durumun değerlendirmesini başkalarına bıraktığını söyleyen Sullivan, Rusya’nın gaz fiyatları konusunda manipülasyon yapıp yapmadığına dair spekülasyonda bulunmayacağını kaydetti. Yaşanan krizi aşmada ABD’nin Avrupalı dostlarının yanında olacağını ifade eden Sullivan, küresel ekonominin iyileşmesi için enerji arzının artan talebi karşılaması gerektiğinin altını çizdi. Kremlin yönetimi gaz arzını bilinçli bir şekilde kısarak Kuzey Akım 2 konusunda Berlin ve AB yönetimleri üzerinde baskı kurmaya çalışmakla suçlanıyor.

Sullivan’ın iddialarını reddeden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya’nın doğalgazı komşularına karşı politik bir silah olarak kullanmadığını savundu. Avrupa’nın içinde bulunduğu doğalgaz krizine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Putin Avrupa’nın hatalı enerji politikalarının yaşanan krize yol açtığını ileri sürdü. Uzun süreli enerji anlaşmalarından vazgeçmeyi ve enerji kaynaklarını hız bir şekilde değiştirmeyi “hatalı politikalara” örnek olarak gösteren Putin, “Küresel enerji pazarının, aceleciliği tolere etmediği bilinen bir şey. Bu pazarda yatırım planları uzun vadeli biçimde yapılır. Ani kararlar, üstünde iyice düşünülmemiş eylemler ciddi dengesizliklere yol açabilir” ifadelerini kullandı.

Küresel ekonominin kriz sonrası hızlı bir şekilde iyileşmesi nedeniyle enerjiye olan talebin artmasının krize neden olan faktörlerden biri olduğunu söyleyen Putin, soğuk geçen kış mevsiminin Avrupa ülkelerinin doğalgaz depolarındaki gazın miktarının azalmış olmasında önemli etkenlerden biri olduğunu sözlerine ekledi. Avrupa ülkelerinin hızlı bir şekilde enerji kaynaklarını değiştirme yoluna gitmesini hata olarak gören Putin kömür ve nükleer enerjinin terk edilerek hava durumuna bağlı rüzgar enerjisine geçilmesini bu duruma örnek gösterdi. Putin, Avrupa Birliği Komisyonu’nun uzun vadeli doğalgaz anlaşmalarının önünü kesmesini ve gazın kura göre değişken fiyatlarla alınıp satılması sistemine geçiş yapmasını da bir diğer hata olarak saydı. Rusya’nın daima güvenilir bir gaz tedarikçisi olduğunu savunan Putin, Gazprom’un yılın ilk 9 ayında Avrupa’ya gaz tedarikini yüzde 15 artırdığını söyleyerek, “Böyle giderse Avrupa’ya yeni bir tedarik rekoru kırabiliriz” ifadelerini kullandı. Ukrayna’nın gaz transfer sistemi üstünden başka ülkelere gaz tedarikini yüzde 8 oranında artırdıklarını söyleyen Putin, bu sevkiyatın kendileri açısından kar getirmediğini belirtti. Putin Kuzey Akımı 2 ve Türk Akımı doğalgaz boru hattı üzerinden yapılacak sevkiyatların maliyeti 3 milyar dolar kadar azaltacağını da sözlerineekledi.

Rusya’nın Avrupa’ya gaz tedarikini kıstığına dair iddiaları reddeden Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov,BBC’ye verdiği demeçte, Gazprom’un gaz fiyatlarına istikrar kazandırmak için Avrupa ülkelerine daha fazla gaz tedarik etmek amacıyla rezervlerini kullanmaya başladığını söyledi. Rusya’nın Avrupa’nın enerji güvenliğini desteklediğini ve Avrupa’yla işbirliği içinde çalışmak istediğini kaydeden Ryabkov, “Gazprom, piyasaya istikrar kazandırmak için rezervlerinden gaz pompalamaya fiilen başladı” dedi. ABD’nin Rusya’nın gaz tedariklerini manipülasyon aracı olarak kullandığına dair iddiasına da yanıt veren Ryabkov, “Bu tür suçlamaları bozuk plak gibi tekrarlamaya devam etmeleri utanmazlık. Enerji kaynakları tedariki yoluyla hiçbir zaman baskı yapmadık. Onları siyasi baskı aracı kullanmaya hiçbir zaman ilgi göstermedik” şeklinde konuştu.

Rusya Avrupa’ya yaptığı gaz sevkiyatında güvenilir bir enerji tedarikçisi olarak görünmeye çalışıyor ancak Avrupa dışında kalan devletlerin çoğu için özellikle de eski Sovyet cumhuriyetleri açısından durum aynı değil. Konuyla ilgili araştırmalar yakın geçmişte Rusya ile sorun yaşayan birçok komşu devletin Rusya’nın enerji manipülasyonlarına ve tehditlerine maruz kaldığını gösteriyor. Rusya’nın enerji tedarikçisi konumunu kullanarak siyasi hedeflerine yönelik manipülasyonlarda bulunduğunu gösteren 50’den fazla örnek mevcut. Rusya kendi çizgisine yakın Belarus ve Ermenistan gibi komşularına oldukça uygun fiyatlarla enerji tedarik ediyor ancak Rusya’nın tercih ettiği politikaları izlemeyen Azerbaycan, Gürcistan, Kırgızistan, Moldova ve Ukrayna gibi komşularına ise cezalandırma mahiyetinde fiyat ayarlamalarına gidiyor.