Trump, Netanyahu’yu Mar-a-Lago’da Ağırladı

Başkan Donald Trump, 2025’in son haftasında İsrail Başbakanı Netanyahu’yu Florida’daki Mar-a-Lago’da ağırladı. Görüşme, iki lider arasındaki uzun süreli ittifakı yeniden teyit etme, bölgesel krizleri ele alma ve özellikle son aylarda gündemi meşgul eden Gazze barış planı ile ilgili gelişmeleri hızlandırma amacı taşıyordu. Görüşme, Trump’ın ikinci döneminde Netanyahu ile yaptığı beşinci yüz yüze buluşma olmasının ötesinde, ABD’nin Ortadoğu’ya yönelik stratejik önceliklerinin yeniden vurgulandığı bir temas olarak öne çıktı. Görüşmede ABD’nin bölgesel rolü, Gazze barış planı, İran nükleer programı, Suriye ve İsrail’in güvenlik öncelikleri gibi konular ayrıntılı şekilde masaya yatırıldı.

İki lider Gazze barış planı ile ilgili olarak ikinci aşamaya nasıl geçilebileceği konusunda görüş alışverişinde bulundu. Plan, Hamas’ın silahsızlandırılması, uluslararası nitelikte bir Barış Konseyinin kurulması ve Gazze’de teknokrat bir geçiş yönetiminin oluşturulmasını öngörüyor. Görüşmede Trump, kalıcı istikrarın sağlanması için ikinci aşamaya mümkün olan en kısa sürede geçilmesi gerektiğini vurgularken, bunun sahadaki koşullara ve özellikle Hamas’ın tutumuna bağlı olduğunu ifade etti. Netanyahu ise ateşkesin korunmasının ancak Hamas’ın askeri kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmasıyla mümkün olacağını savunarak daha sert ve güvenlik merkezli bir yaklaşımı öne çıkardı. Görüşmenin ardından Trump, Hamas’ın silah bırakmaması halinde daha ağır sonuçlarla karşılaşabileceği uyarısında bulunurken, ateşkesin sürdürülebilmesi için tarafların karşılıklı taahhütlerine dikkat çekti. Bu çerçevede görüşme, Gazze’de kalıcı barışa geçiş sürecinin hâlâ kırılgan olduğunu ve iki liderin hedefleri büyük ölçüde örtüşse de yöntem ve öncelikler bakımından önemli nüanslar barındırdığını ortaya koydu.

Toplantının en dikkat çeken başlıklarından biri İran’la ilişkiler oldu. Trump, İran’ın nükleer programını yeniden canlandırma yönündeki olası adımlarına karşı açık bir uyarıda bulunarak, böyle bir gelişmenin ABD açısından sert karşılıklar doğuracağını ifade etti ve Tahran’ın nükleer silah kapasitesini yeniden inşa etmesi halinde daha doğrudan ve güçlü bir müdahalenin gündeme gelebileceği mesajını verdi. Netanyahu ise bu konuda daha agresif ve önleyici bir çizgi izlenmesi gerektiğini savunurken, Trump’ın yaklaşımı askeri caydırıcılığı öne çıkaran ancak diplomatik manevra alanını tamamen kapatmayan daha pragmatik bir çerçevede şekillendi. Bu tartışma, 2025 yılı boyunca ABD ile İran arasında hem müzakereler hem de gerilimler üzerinden ilerleyen daha geniş sürecin bir devamı olarak değerlendirildi. Yılın başlarında nükleer anlaşma hedefiyle ilişkilendirilen diplomatik temaslar bu görüşmede geri planda kalırken, bölgesel güvenlik dengeleri ve askeri caydırıcılık unsurları ön plana çıktı.

Suriye konusu da Trump ile Netanyahu’nun görüşmesinde öne çıkan başlıklardan biri oldu. Trump, Suriye’deki yeni liderlik yapısını ve devam eden geçiş sürecini desteklediğini ifade ederek, bölgesel istikrarın güçlendirilmesi açısından İsrail’in Suriye ile daha öngörülebilir ve dengeli ilişkiler kurmasının önemine dikkat çekti. Bu çerçevede Trump, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya güvendiğini ve diplomatik temasların artırılmasının hem Suriye’nin istikrarı hem de bölgesel güvenlik açısından fayda sağlayabileceğini savundu. Netanyahu ise daha temkinli bir yaklaşımla İsrail açısından sınır güvenliği, Suriye sahasındaki belirsizlikler ve özellikle İran destekli silahlı grupların varlığına ilişkin kaygıların devam ettiğini vurguladı. Bu tablo, iki müttefik arasında Suriye dosyasında genel hedefler örtüşse de yöntem ve öncelikler bakımından tam bir uyum bulunmadığını, Trump’ın daha geniş bir bölgesel istikrar perspektifi ile Netanyahu’nun güvenlik merkezli yaklaşımının zaman zaman birbirini zorladığını ortaya koydu.

Toplantı kapsamında ABD ile İsrail arasındaki askeri bağlar ve savunma işbirliği de kapsamlı biçimde ele alındı. İki ülke, Ortadoğu’daki güvenlik mimarisini güçlendirme hedefi doğrultusunda uzun vadeli savunma ortaklıklarını sürdürürken, ABD’nin İsrail’e F-15 savaş uçakları tedariki gibi milyarlarca dolarlık askeri destek projeleri bu ittifakın stratejik derinliğini ortaya koydu. Pentagon’un İsrail için yeni ve önemli bir askeri sözleşmeyi onaylaması da Washington’un Tel Aviv’e verdiği güvenlik taahhüdünü pekiştiren bir adım olarak değerlendirildi. Bu destekler, bölgesel tehditlere karşı İsrail’in caydırıcılık kapasitesini artırmayı hedeflerken, aynı zamanda ABD-İsrail koordinasyonunun Gazze barış planının uygulanmasından İran kaynaklı risklerin yönetimine kadar geniş bir yelpazede sürdürülmesi gerektiğini de açık biçimde ortaya koydu.

Trump ve Netanyahu’nun görüşmesinde Türkiye, Lübnan ve diğer bölge aktörleri de dolaylı biçimde gündeme geldi. Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yürüttüğü ilişkilerden övgüyle söz ederek Türkiye’nin Orta Doğu’daki jeopolitik rolüne dikkat çekti ve Türk askerinin Gazze’de kurulması öngörülen Uluslararası İstikrar Gücü içinde yer almasına daha sıcak baktığını ifade etti. Netanyahu ise Türkiye ile ilişkiler konusunda daha temkinli bir yaklaşımı tercih ederek bu başlıkta mesafeli durdu. Görüşmede ayrıca Lübnan’daki Hizbullah tehdidi ve bölgedeki diğer aktörlerin İsrail’in güvenliği üzerindeki etkileri de ele alındı. Liderlerin açıklamaları ABD’nin bölgesel dengeleri yönetme isteğiyle  İsrail’in öncelikle kendi ulusal güvenlik kaygılarını merkeze alan yaklaşımı arasında hassas bir denge arayışının sürdüğünü ortaya koydu.

Trump–Netanyahu görüşmesi, ABD-İsrail ittifakının siyasi ve askeri temellerinin korunduğunu gösterirken, Ortadoğu’daki temel dosyalarda yaklaşım farklarının da giderek daha görünür hale geldiğini ortaya koydu. Gazze barış planı, İran’ın nükleer faaliyetleri, Suriye’nin geleceği ve bölgesel aktörlerle ilişkiler başlıklarında iki lider ortak hedefler paylaşıyor olsa da yöntem ve öncelikler konusunda tam bir uyumdan söz etmek zor görünüyor. Trump daha geniş bir bölgesel istikrar ve diplomatik manevra alanı arayışını öne çıkarırken, Netanyahu güvenlik merkezli ve daha sert bir çizgiyi savunuyor. Bu tablo, önümüzdeki dönemde ABD-İsrail ilişkilerinin güçlü kalmaya devam edeceğini ancak Ortadoğu politikalarında daha karmaşık ve müzakereye dayalı bir denge arayışının süreceğini gösteriyor.