İran Savaşı Cumhuriyetçileri Bölüyor

ABD’nin İsrail ile birlikte İran’a yönelik başlattığı askeri operasyon üçüncü haftasına girerken, savaşın etkileri giderek daha net biçimde Amerikan iç siyasetine yansıyor. Başlangıçta ulusal güvenlik ve caydırıcılık çerçevesinde sunulan bu müdahale, kısa sürede Cumhuriyetçi Parti içinde tartışmalı bir başlığa dönüşmüş durumda. Özellikle muhafazakâr hareket içinde belirginleşen görüş ayrılıkları, İran savaşının etkilerinin dış politika alanını aşarak Amerikan iç siyasetindeki güç dengelerine de doğrudan yansıdığını ortaya koyuyor. Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent’in istifası, bu kırılmanın yönetim içindeki yansımasını da ortaya koyuyor. Dolayısıyla İran’a yönelik operasyon, aynı zamanda Trump’ın siyasi koalisyonu için ve 2026 ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçiler açısından önemli bir teste dönüşüyor.

Cumhuriyetçi Parti içindeki bölünmenin en görünür olduğu alanlardan biri muhafazakâr medya oldu. Uzun yıllardır İsrail’e güçlü destek veren ve dış politika konusunda görece ortak bir çizgi izleyen bu blok, özellikle son yıllarda İsrail’in sorumsuz saldırıları ile birlikte ayrışmaya başlamıştı. İran savaşıyla birlikte ise muhafazakar medyada daha parçalı bir görüntü ortaya çıkmaya başladı. Mark Levin ve Ben Shapiro gibi isimler İsrail ile stratejik ittifakın sürdürülmesini savunarak askeri müdahaleye güçlü destek verirken, Megyn Kelly ve Tucker Carlson gibi figürler savaşın ABD’yi başka bir ülkenin öncelikleri doğrultusunda hareket etmeye zorladığını ileri sürüyor. Bu durum, Cumhuriyetçi taban içinde müdahalecilik–izolasyonizm geriliminin artık açık bir çatışmaya dönüştüğünü gösteriyor.

Donald Trump’ın bu tartışmada açık biçimde savaş yanlısı kanadın yanında yer alması ise süreci daha da karmaşık hale getiriyor. Seçim kampanyasında “yeni savaşlara girmeme” vaadini öne çıkaran Trump, mevcut askeri operasyonu kendi siyasi çizgisiyle uyumlu göstermeye çalışıyor. Ancak bu durum, özellikle “America First” söylemini daha izolasyonist bir çerçevede yorumlayan kesimler açısından ciddi bir tutarsızlık olarak görülüyor. Trump’ın tabanıyla güçlü bağlara sahip olan Tucker Carlson ve Marjorie Taylor Greene gibi isimlerin Trump’ı doğrudan eleştirmesi, bu rahatsızlığın marjinal bir tepki olmaktan çıktığını gösteriyor. 

İran özelinde başlayan gerilimin siyasete ve bürokrasiye yansıması da sert oldu. Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent’in istifası, İran savaşına yönelik en dikkat çekici itirazlardan biri oldu. Kent’in İran’ın ABD için yakın bir tehdit oluşturmadığını savunarak savaşa karşı çıkması ve bu müdahalenin İsrail’in etkisiyle şekillendiğini iddia etmesi, tartışmayı doğrudan yönetim içi bir krize dönüştürdü. Üstelik Kent’in Trump’a yakın, güvenlik bürokrasisinde deneyimli ve müdahale karşıtı kanadı temsil eden bir isim olması, bu istifanın sembolik önemini artırıyor.

Beyaz Saray ise ilk aşamada Kent’in eleştirileri sert bir şekilde reddederek, savaşın tamamen Amerikan ulusal çıkarları doğrultusunda yürütüldüğünü savundu. İran’ın nükleer kapasitesi, balistik füze programı ve bölgesel faaliyetleri tehdit olarak gösterilirken, operasyonun istihbarata dayalı ve önleyici bir hamle olduğu vurgulandı. Başkan Yardımcısı JD Vance de  Kent’in istifasını değerlendirirken görüş ayrılıklarının kabul edilebilir olduğunu ancak yönetim içinde kalmanın temel şartının başkanın kararlarını uygulamak olduğunu vurguladı. Vance, Trump’ın İran politikasını desteklemeyen bir ismin görevde kalmasının doğru olmadığını ifade ederek istifayı yerinde bir adım olarak nitelendirdi. Bu tartışmalar üzerine Trump’ın kendi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımın zamanlaması da dikkat çekti. Trump, İsrail’in İran’ın Bushehr eyaletindeki Güney Pars doğalgaz sahasına yönelik saldırısından Washington’un sorumlu olmadığını vurgulayarak ABD’yi bu operasyondan uzak tutmaya çalıştı. 

Cumhuriyetçi taban içindeki bölünme de benzer bir karmaşıklık sergiliyor. Kamuoyu yoklamaları, muhafazakar seçmenlerin büyük ölçüde savaşı desteklediğini gösterse de, bu destek partinin geneline yayılmış değil. MAGA kimliğini benimsemeyen Cumhuriyetçiler arasında destek oranının belirgin biçimde düştüğü görülüyor. Bu durum, Trump’ın çekirdek tabanı ile daha geniş Cumhuriyetçi koalisyonu arasında dış politika öncelikleri açısından ciddi bir fark bulunduğunu ortaya koyuyor. Özellikle Irak ve Afganistan savaşlarını deneyimlemiş seçmenler arasında daha güçlü bir müdahale karşıtı eğilim dikkat çekiyor.

Bu tablo, İran savaşının Cumhuriyetçiler açısından yalnızca ideolojik değil, aynı zamanda seçimsel bir risk yarattığını gösteriyor. 2024 seçimlerinde elde edilen başarı, yalnızca çekirdek MAGA tabanına değil, daha geniş ve heterojen bir seçmen koalisyonuna dayanıyordu. Ancak ara seçimler, genellikle daha düşük katılımla gerçekleştiği için bu tür kırılgan dengelere daha açık olabilir. İran savaşı, özellikle bağımsız seçmenler ve ekonomik kaygıları önceleyen ılımlı seçmenler arasında bir uzaklaşma yaratabilir. Bu da Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu korumasını zorlaştırabilir.mSavaşın ekonomik boyutu da bu riski derinleştiriyor. Pentagon’un günlük harcamalarının milyar dolar seviyesine ulaştığı belirtilirken, Cumhuriyetçi milletvekillerinin dahi ek bütçe konusunda isteksiz davranması dikkat çekiyor. Kentucky Senatörü Rand Paul gibi isimler, artan petrol fiyatlarının ve ekonomik maliyetlerin seçmen üzerindeki etkisine işaret ederek bu savaşın iç politikada ciddi bir yük oluşturabileceğini savunuyor. 

Kongre boyutu ayrıca savaşın meşruiyet tartışmasını da derinleştiriyor. Operasyonun Kongre’den resmi bir yetki alınmadan başlatılmış olması, yürütme ile yasama arasındaki güç dengesine ilişkin eski tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Hukuki olarak savaş ilan edilmemiş olsa da fiili bir çatışma durumunun yaşanması, siyasi meşruiyet sorununu daha görünür hale getiriyor. Özellikle kamuoyunda desteğin sınırlı olduğu bir ortamda, Kongre’nin devre dışı bırakılmış olması eleştirileri güçlendiriyor. Bu durum, savaşın uzaması halinde Cumhuriyetçi milletvekillerinin de daha temkinli bir pozisyon almasına yol açabilir.

Tüm bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, İran savaşının Trump yönetimi için çok katmanlı bir siyasi sınav haline geldiği görülüyor. Parti içindeki ideolojik ayrışmalar, Trump’a yakın isimlerden gelen eleştiriler, yönetim içinden gelen istifalar, kamuoyundaki sınırlı destek ve ekonomik maliyetler, bu savaşın Cumhuriyetçiler açısından giderek daha zor savunulabilir bir sürece dönüştüğünü gösteriyor. Eğer çatışma kısa sürede sonuçlanmaz ve maliyetler artarsa, İran savaşı 2026 ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçilerin gündemden çıkarmak isteyeceği bir yük haline gelebilir. İran savaşı, yalnızca dış politik bir kriz değil,  aynı zamanda Trump’ın kurduğu siyasi koalisyonun dayanıklılığını test eden bir iç siyaset meselesine dönüşmüş durumda. Bu süreç, Cumhuriyetçi Parti içinde dış politika anlayışının yeniden şekillendiğini ve özellikle “America First” yaklaşımının sınırlarının giderek daha fazla sorgulandığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde bu savaşın Amerikan iç siyasetindeki dengeleri ne ölçüde değiştireceği daha net ortaya çıkacaktır.