İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya Üyelik Süreci Uzayabilir

28-30 Haziran tarihleri arasında İspanya’nın başkenti Madrid’de gerçekleştirilecek NATO zirvesi öncesinde Türkiye’nin Finlandiya ve İsveç’in NATO üyelik başvurusuna itirazlarının giderilmesi çalışmaları hız kazandı. Rusya’nın Ukrayna’yı işgal harekâtını başlatmasının ardından artan güvenlik kaygıları nedeniyle hızlı bir şekilde üyelik başvurusunda bulunan İsveç ve Finlandiya’nın, gelecek hafta yapılacak NATO zirvesinde adaylık sürecinin başlatılması zor görünüyor. İsveç ve Finlandiya’nın adaylık başvurularıyla ilgili anlaşmazlıkların NATO zirvesine kadar çözülmemesi halinde durumun donma ve sürecin beklenenden çok daha uzun sürme ihtimali bulunuyor.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, önümüzdeki hafta Madrid’de yapılacak NATO zirvesinden önce uzlaşma sağlamak amacıyla, Türkiye, İsveç ve Finlandiya temsilcilerini Brüksel’de bir araya getirdi. Türk heyeti NATO karargahında Finlandiya ve İsveçli muhatapları ile bir araya geldi. Toplantının ardından yapılan açıklamada, “Türkiye’nin taleplerine dönük yasal düzenlemelerin yapılması gerekir. Bu adımları ne kadar hızlı atarlarsa süreç pozitif yönde ivme kazanır” ifadeleri yer aldı. 

İttifaka üye olmak isteyen ülkelerin NATO müktesebatını uygulaması gerektiğini vurgulan Türk heyeti, “NATO’nun bir güvenlik ittifakı olduğunu göz önünde bulundurarak, ittifaka üye olmak isteyen ülkelerin, üyelerin güvenlik hassasiyetlerini dikkate alması gerektiğini söyledik. Bundan sonraki adımların ne olacağı karşı tarafın atacağı somut adımlara bağlı. Ayrıca Türkiye’ye yönelik silah ambargosunun kaldırılmasını da” istedi. Türkiye’nin NATO’nun genişleme sürecine karşı olmadığını belirten Türk tarafı çekincelerinin ortadan kalkması için İsveç ve Finlandiya’nın kapsamlı adımlar atması gerektiğini belirtti.

Toplantının ardından açıklama yapan Genel Sekreter Jens Stoltenberg de toplantının yapıcı geçtiğini belirterek Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılımının ittifakı daha güçlü ve tüm Avrupa-Atlantik bölgesini daha güvenli hale getireceğini kaydetti. Türkiye’nin terörizm konusunda meşru güvenlik endişeleri olduğunu kabul eden Stoltenberg, Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliği başvuruları konusundaki görüşmelerin devam edeceğini ve mümkün olan en kısa sürede bir yol bulunacağını söyledi. 

Türkiye, İsveç ve Finlandiya hükümetlerinden kendilerinin de terör örgütü olarak kabul ettiği PKK’nın yanı sıra, “YPG, PYD, Fetö ve DHKP-C gibi örgütlere verdikleri desteği kesmelerini,” İsveç’in terörle mücadele mevzuatını sıkılaştırılmasını ve terörist olarak tanımladığı kişilerin iadesini istiyor. Hükümet ayrıca, Suriye’ye düzenlenen sınır ötesi harekatın ardından bu iki ülkenin Türkiye’ye uygulamaya başladığı silah ambargosunun da kaldırılmasını talep ediyor.

Brüksel’e giderek NATO yetkilileriyle İsveç ve Finlandiya’nın üyelik başvuruları konusunda müzakerelerde bulunan Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın son olarak ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ile bir telefon görüşmesi yaparak NATO Madrid Zirvesi ile İsveç ve Finlandiya üyelik başvurusunun yanı sıra Türkiye-ABD ilişkileri, Türkiye’nin NATO’daki rolü, ittifaka katkıları ve Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatı gibi konuları ele aldı. Türkiye’nin NATO’daki kilit rolüne vurgu yapılan görüşmede, Madrid Zirvesi’nde ele alınacak yeni Stratejik Konsept, Ukrayna savaşı, terörle mücadele, gıda krizi ve diğer güvenlik konularıyla ilgili görüşler dile getirildi. 

Müttefiklerin, ortak güvenlik ve terör tehditlerine karşı tam bir uyum, birlik ve dayanışma içerisinde olması gerektiğine işaret edilen Cumhurbaşkanlığı açıklamasında, İsveç ve Finlandiya’nın, terörle mücadele konusunda Türkiye’nin talep ve beklentilerini karşılaması gerektiği, bu konuda somut adımlar atılmadan ilerleme sağlanamayacağı ifade edildi. Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatı için güvenli bir koridorun oluşturulması konusunda Türkiye’nin Ukrayna ve Rusya Federasyonu ile görüşmelerinin sürdüğü anımsatılan açıklamada, BM’nin de dahil olduğu bu müzakere sürecinden sonuç alınmasının, küresel gıda güvenliği açısından stratejik önem taşıdığının altı çizildi.