Savaş Bakanı Görevden Alınacak Mı? 

Cumhuriyetçilerin 3 Kasım Kongre seçimlerinde aldığı yenilginin faturası, İran savaşıyla birlikte yükselen enerji fiyatlarına, enflasyona ve kötüleşen ekonomik tabloya kesiliyor. Bu faturayı ödemesi için baskı altına alınan ilk isim ise İran’a yönelik operasyonun en güçlü savunucularından Savunma Bakanı Pete Hegseth oldu. Göreve geldiği günden bu yana Cumhuriyetçi Parti içinde de tam olarak kabul görmeyen Hegseth, sınır ötesi operasyonların artmasıyla birlikte muhafazakâr Cumhuriyetçilerin de tepkisini çekmeye başladı. Başkan Trump’ın art arda destek açıklamalarına rağmen Hegseth, bugün kabinenin en çok risk altındaki bakanı olarak görülüyor. Seçimlerin hemen ardından bir Cumhuriyetçi temsilcinin sunduğu azil önergesi ve partinin önde gelen isimlerinin sorgulamaları, Hegseth’in konumunun artık yalnızca Demokratlar arasında değil kendi partisinde de tartışma konusu haline geldiğini gösteriyor.

Hegseth’e yönelik tepkiler göreve geldiği ilk günlerde de kendini göstermişti. Afganistan ve Irak’ta görev yapmış bir gazi ve eski Fox News sunucusu olan Hegseth’in onay oylaması, Senato’daki Cumhuriyetçi çoğunluğa rağmen 50’ye 50 sonuçlanmış ve Hegseth ancak Başkan Yardımcısı JD Vance’in oyuyla göreve gelebilmişti. Görevinin ilk aylarında Pentagon’da başlattığı geniş çaplı kadro değişiklikleri, orduda çeşitliliği artırmaya yönelik uygulamaları iptal etmesi ve bakanlığın adını Savaş Bakanlığı olarak değiştirmesi tepkiyle karşılandı. Yemen’e yönelik saldırı planlarının gazetecilerin de bulunduğu bir mesajlaşma grubunda paylaşılması ise ciddi bir güvenlik krizine yol açtı. Erkek askerlere testosteron testi zorunluluğu getirilmesi gibi kararlar da Hegseth’in görev süresinin tartışmalı uygulamaları arasında yer aldı.

Parti içindeki huzursuzluk seçimlerden önce de belirginleşmeye başlamıştı. Kara Kuvvetleri Sekreteri ve Vance’in yakın arkadaşı Daniel Driscoll, Hegseth’in ordunun modernizasyonu ve savaşa hazırlığından sorumlu generalleri görevden alarak bu çalışmaları sekteye uğrattığı gerekçesiyle istifa etti. Orgeneral Randy George’un gerekçe gösterilmeden görevden alınması ve çok sayıda general ile amiralin tasfiye edilmesi de parti içindeki rahatsızlığı artırdı. Geçtiğimiz aylarda da Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis Hegseth’e artık güvenmediğini açıkça söyleyerek Trump’a onu görevden alma çağrısı yaptı. Pentagon’un 1,5 trilyon dolarlık bütçe talebinin ve maliyetli füze savunma projelerinin Cumhuriyetçi senatörlerin itirazıyla karşılaşması tartışmayı daha da derinleştirdi. Karayipler’de uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele gerekçesiyle teknelere düzenlenen saldırılar da tepki çekti ve Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’nin Cumhuriyetçi başkanı Roger Wicker, bu saldırıların hukuki dayanağının açıklanmasını talep etti.

Ancak Hegseth’e yönelik eleştirilerin niteliğini asıl değiştiren İran savaşı oldu. Şubat sonunda başlayan ve birkaç hafta içinde biteceği söylenen savaş, Amerikan kamuoyunun algısını büyük ölçüde değiştirdi. Son yapılan kamuoyu araştırmalarında Amerikalıların yüzde 63’ünün savaşa karşı çıktığı görülürken Trump’ın onay oranı da savaşın başındaki yüzde 40 seviyesinden yüzde 33’e geriledi. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla yükselen enerji fiyatları, lojistik maliyetleri üzerinden gıda fiyatlarına yansıdı. Böylece Hegseth’e yönelik tartışma ideolojik düzlemden çıkarak doğrudan seçmenin cebine taşındı. Kasım’daki seçim sonuçları, bu riskin sandığa nasıl yansıdığını açıkça gösterdi.

Seçimlerin ardından meclisin ilk oturumunda azil önergesini sunan isim Cumhuriyetçi Kongre üyesi Thomas Massie oldu. Trump yönetimine karşı tutumuyla dikkat çeken Massie, Cumhuriyetçi Parti ön seçimlerinde Trump’ın desteklediği rakibine kaybettiği için Kongre seçimlerine aday olamamıştı. Ocak’ta Kongre’deki görevi sona erecek olan Massie, aynı önergeyi Eylül’de de sunmuş, ancak Meclis Başkanı Mike Johnson milletvekillerini erken tatile göndererek oylamanın önüne geçmişti. Massie’nin sunduğu sekiz maddelik önergenin dördü İran savaşına ilişkin. Bu maddeler, savaşın Kongre onayı olmadan başlatıldığını, yasanın öngördüğü 60 günlük sürenin aşıldığını ve savaşın ilk gününde çoğu çocuk 156 sivilin hayatını kaybettiği Minab okulu saldırısını kapsıyor. Massie’ye göre İran operasyonu 256 gündür Kongre onayı olmadan sürüyor. Önergede ayrıca Venezuela’nın eski Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun kaçırılması, Karayipler’deki tekne saldırılarında en az 243 kişinin yargısız biçimde öldürülmesi ve 2025’teki Yemen operasyonu da yer alıyor. Massie’nin temel argümanı, yasadışı emirleri veren Trump olsa da bu emirleri uygulamayı seçenin Hegseth olduğuna odaklanıyor.

Hegseth ve Trump yönetimi ise hukuki tartışmaya başarı anlatısıyla yanıt verdi. Azil girişimi “şov” ve “sabotaj” olarak nitelendiren Hegseth, Vietnam ve Kore savaşlarındaki kayıpları hatırlatarak İran savaşında yalnızca 18 ABD askerinin hayatını kaybettiğini vurguladı ve tüm operasyonların arkasında durduğunu söyledi. Trump, Hegseth’in tek suçunun iki savaşı kazanmak olduğunu savunurken Dışişleri Bakanı Marco Rubio savaşı gerekli ama popüler olmayan bir karar olarak tanımladı. Ancak bu savunma, önergedeki temel hukuki iddialara ve sivil kayıplara dair suçlamalara doğrudan yanıt vermiyor. Başkan Yardımcısı JD Vance başta olmak üzere kritik isimlerin İran savaşının Cumhuriyetçilere seçimi kaybettirmiş olabileceğini kabul etmesi de bu savunmanın siyasi açıdan ne kadar zayıf bir zemine dayandığını gösteriyor.

Önergenin akıbetini ise 10 Kasım’daki usul oylaması belirledi. Temsilciler Meclisi 211’e karşı 204 oyla azil maddelerini Yargı Komitesi’ne geri göndererek girişimi mevcut Kongre dönemi için fiilen rafa kaldırdı. Massie dışında tek bir Cumhuriyetçi bile karşı oy kullanmazken sonucu belirleyen Demokratların devamsızlığı oldu. Oylamaya katılmayan 11 Demokrat temsilci partisiyle birlikte oy kullansaydı Hegseth’in azli doğrudan oylanabilecekti. Bu tablo, Ocak’ta meclis başkanı olması beklenen Demokrat lider Hakeem Jeffries’in parti disiplinini sağlayamadığı yönündeki eleştirileri gündeme getirdi. Bazı  yayın organları ise oylamaya katılmayan Demokratların İsrail yanlısı lobi gruplarından bağış aldığını ve bunun devamsızlıkta rol oynadığını öne sürdü. 

Oylama, Cumhuriyetçilerin mevcut Kongre’nin kalan iki ayında yönetimle açık bir kopuşu göze alamadığını da gösterdi. Ancak bu birlik görüntüsü parti içindeki tartışmaları gizleyemiyor. Seçimlerde Cumhuriyetçilerin beklenmedik bir Senato kaybı yaşadığı Iowa’nın görevden ayrılacak senatörü Joni Ernst, Hegseth’in savaşın gidişatı konusunda dürüstlüğünü sorgulayan açıklamalar yaptı. Texas Senatörü Ted Cruz ise Hegseth’in istifa edeceğini, Trump tarafından görevden alınacağını ya da yeni Kongre döneminde büyük olasılıkla azledileceğini söyledi. Oylamanın ertesi günü, Gaziler Günü’nde Meçhul Asker Anıtı’nda Hegseth’in ekibinin nöbetçi asker tarafından uyarılması da sürekli “savaşçı askerleri” savunduğunu vurgulayan bir bakanın imajını zedeleyen sembolik bir görüntü olarak kayıtlara geçti. Hegseth’in ertesi gün kendisini uyaran askeri madalya ile ödüllendirmesi de bu tartışmaların önüne geçemedi.

Hegseth kısa vadede azilden kurtulmuş olsa da yönetim içindeki konumu her geçen gün daha kırılgan hale geliyor. Ocak’ta Demokratların Kongre’nin her iki kanadının kontrolünü devralmasıyla birlikte azil sürecinin yeniden başlatılması, İran, Venezuela ve Yemen operasyonlarının Kongre soruşturmalarıyla ayrıntılı biçimde ele alınması bekleniyor. Görevden alma için Senato’da gereken üçte iki çoğunluğa ulaşmak zor görünse de Tillis, Ernst ve Cruz gibi isimlerin açık eleştirileri, Cumhuriyetçilerin bu süreçte Hegseth’e topyekûn sahip çıkmayabileceğini gösteriyor. Trump’ın şimdiye kadar güçlü bir destekle arkasında durduğu Hegseth için seçim yenilgisi, İran savaşının yalnızca hukuki değil siyasi bir yük haline geldiği yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor. Bu yükün ne kadar süre taşınabileceği ise önümüzdeki aylarda hem Hegseth’in hem de Trump yönetiminin savaş politikasının geleceğini belirleyecek.