• Publications
    • Books
    • Opinions
    • Analyses
    • Reports
  • Events
  • About
    • SETA DC
    • People
  • US-Türkiye Relations
  • Washington Gündemi
  • Contact
  • info@setadc.org
    202-223-9885
    1025 Connecticut Ave NW
    Suite 410
    Washington, DC 20036
  • Publications
    • Books
    • Opinions
    • Analyses
    • Reports
  • Events
  • About
    • SETA DC
    • People
  • US-Türkiye Relations
  • Washington Gündemi
  • Contact

Yapay Zekâ Sistemlere mi Saldırıyor?

SETA DC Posted On November 20, 2026
0


ABD’de bir hafta içinde yaşanan teknoloji kesintileri, modern ekonominin üzerine kurulduğu dijital altyapının kırılganlığına dair tartışmalara neden oldu. Microsoft’un küresel çapta 36 saat süren kesintisi, 11 Eylül’den bu yana yaşanan ABD genelinde en uzun uçuş yasağı, ABD’nin en büyük bankasındaki işlem sorunları ve ardından United Airlines ile Apple’da yaşanan arızalar kamuoyunda büyük bir tedirginliğe neden oldu. Olayların kısa aralıklarla ve birbirinden çok farklı sektörlerde yaşanması, yapay zekâ destekli bir siber saldırı ya da koordineli bir sabotaj ihtimalini hızla gündeme taşıdı. Yetkililer ve şirketler her olayın ardından siber saldırı ihtimalini yoksaysa da yapay zekâ çağında sistemleri korumak için verilen yarışın kendisinin yeni bir istikrarsızlık kaynağına dönüşüp dönüşmediği tartışılıyor. Bu tartışma, finans, ulaşım ve iletişim gibi kritik sektörlerin birkaç şirkete ve eskiyen altyapıya ne kadar bağımlı olduğunu da yeniden sorgulatıyor.

Geçtiğimiz hafta yaşanan arıza zincirinin ilk ve en geniş etkili halkası Microsoft oldu. Kesinti, Outlook, Teams ve Copilot dahil Microsoft 365 hizmetlerini 74 ülke ve bölgede devre dışı bıraktı. Kesinti bireysel kullanıcılardan çok kurumsal yapıları ve devlet sistemlerini küresel ölçekte etkiledi. İngiltere’nin Ulusal Sağlık Sistemi kâğıt kayıtlara döndü, Tayvan’daki yabancı bankalar faks makinelerine başvurdu, Avrupa borsa operatörü Euronext ise şirketlerden işlemlerini telefonla bildirmelerini istedi. Norveç parlamentosu, Danimarka’da onlarca belediye, Avustralya’da istihbarat ve polis birimleri ile ABD Temsilciler Meclisi de etkilenen kurumlar arasında yer aldı. Microsoft’un açıklamasına göre sorunun kökeninde yaz aylarında yapılan ve eski donanımlar üzerinde test edilen bir yazılım güncellemesi bulunuyor. Sorunun tespit edilip sunucuların yeniden devreye alınması sürecinde biriken trafik, onarılan sunucuları yeniden çökerterek kesintinin daha da uzamasına neden oldu. Bu nedenle yaşanan kesinti şirket tarihinin en uzunlarından biri olarak kayıtlara geçti.

Microsoft’taki sorun henüz çözülmeden Federal Havacılık İdaresi (FAA) ülke genelinde tüm kalkışları durdurdu. Dört saati aşan yasak kaldırılsa da etkileri günlerce sürdü ve binlerce uçuş iptal edildi. Kararın ani olması Beyaz Saray Durum Odası’nda acil bir toplantı yapılmasına da yol açtı. Havacılık sistemine yönelik olası bir saldırı ihtimali gündeme gelse de arızanın nedeninin Arkansas’taki bir tesiste eski altyapının değiştirilmesi sırasında yaşanan bir sorun olduğu ortaya çıktı. Bu sorun, ülke genelindeki hava trafik kontrol merkezlerinin büyük bölümünde iletişim ve radar kesintilerine yol açtı. Altyapının yenilenmesinde geç kalındığına dair Eylül ayında yayımlanan resmi bir raporun bu riske açıkça dikkat çekmiş olması da yönetime yönelik eleştirileri artırdı. Kongre geçen yıl sistemin modernizasyonu için 12,5 milyar dolar onaylamıştı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy’nin bu rakamın yetersiz olduğunu belirterek talebini önce 30, arızanın ardından da 50 milyar dolara çıkarması, sorunun yalnızca teknik değil uzun süredir ertelenen bir yatırım meselesi olduğunu da gösteriyor.

Hafta sonunun ardından kesintiler finans sektörüne sıçradı. JPMorgan Chase’in kendi tesislerindeki bir donanım sisteminde ortaya çıkan yazılım hatası işlemleri yavaşlattı ve Wells Fargo, Bank of America ve US Bank gibi diğer bankaların müşterilerini de etkiledi. Bazı kullanıcılar bankalar üzerinden yapılan ödemelerde gecikme yaşadı. Chase’in diğer finans kuruluşlarıyla yapılan ödemelerdeki merkezi rolü, tek bir bankadaki arızanın tüm sisteme nasıl yayılabildiğini gösterdi. Aynı gün United Airlines’ta 90 dakikayı aşan bir sistem arızası kalkışları geciktirdi. Ertesi gün ise Apple’da yapılan bir iç güncelleme Apple Pay ve iCloud hizmetlerini birkaç saatliğine aksattı. Şirketlerin tamamı siber saldırı ihtimalini dışlarken her biri farklı bir neden ortaya koydu. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da olayların birbiriyle bağlantılı olduğuna ya da yabancı bir gücün işi olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmadığını açıkladı.

Tartışmanın merkezine yapay zekâyı yerleştiren ise Microsoft CEO’su Satya Nadella oldu. Nadella, The New York Times’ın iş dünyası ve siyasetten önde gelen isimleri bir araya getiren yıllık DealBook Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, yapay zekâ araçlarının güvenlik açıklarını baş döndürücü bir hızla bulduğunu söyledi. Bu açıklar aktif olarak istismar edildiği için şirketlerin düzeltmeleri yeterince test etmeden anında devreye almak zorunda kaldığını vurguladı. Nadella’ya göre çevrimiçi sistemler artık adeta devlet düzeyinde ve sürekli saldırı yapan bir aktörle karşı karşıya. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin de kod yazabilen ve değiştirebilen yapay zekâ sistemlerinin kesintilerde etkili olabileceğini ima etti. Bu tabloda yapay zekâ, kesintilerin doğrudan faili değil, sistemleri aceleyle güncellemeye zorlayan dolaylı bir baskı unsuru olarak öne çıkıyor.

Ancak yapay zekânın bu kesintilerdeki rolü konusunda farklı düşünen uzmanlar da bulunuyor. Bu uzmanlara göre şirketlerin ve yaşanan kesintilerin çok az ortak noktası olduğu dikkate alındığında, olaylar onlarca yıldır bilinen zincirleme arıza olgusuyla açıklanabilir. Ortak paydanın yapay zekâ değil, giderek karmaşıklaşan sistemlerin daha hızlı ve ucuz çalışmaya zorlanırken testlerin, çapraz kontrollerin ve güvenlik önlemlerinin göz ardı edilmesi olduğu da vurgulanıyor. Bu farklı yorumlar, kesintilerin tek bir nedene indirgenemeyeceğini, ancak hız baskısının tüm olaylarda belirleyici bir rol oynadığını gösteriyor. Kesintilerin siyasi ve toplumsal yansımaları da giderek belirginleşiyor. Avrupa’da Trump yönetiminin gümrük vergileri ve Grönland tehditleriyle hız kazanan teknolojik egemenlik arayışı, Microsoft kesintisiyle yeni bir gerekçe kazandı. Ancak lisans sözleşmeleri ve yüksek geçiş maliyetleri nedeniyle kısa vadede güvenilir bir alternatif görünmüyor. ABD’de ise uzmanlar vatandaşlara dijital kesintilere de doğal afetlere hazırlanır gibi hazırlanmalarını öneriyor.

Son bir haftada yaşananlar, kesintilerin arkasında koordineli bir saldırı olmasa da dijital altyapının yapısal bir kırılganlıkla karşı karşıya olduğunu açıkça ortaya koydu. Eskiyen donanımlar, tek bir yükleniciye ya da birkaç teknoloji şirketine bağımlılık, birbirine sıkı sıkıya bağlı ağlar ve yapay zekânın dayattığı hız baskısı bir araya geldiğinde küçük hatalar kısa sürede küresel krizlere dönüşebiliyor. Önümüzdeki dönemde hükümetler ve şirketler için asıl sınav, siber saldırılarla mücadele ederken sistemleri koruyacak hızı, onları ayakta tutacak özen ve dayanıklılıkla dengeleyebilmek olacak. Bu denge kurulamazsa, bir haftalık kesinti dizisi bir istisna olarak değil, yeni bir olağanın habercisi olarak hatırlanabilir.




You may also like
Kongre’de Liderlik Savaşı        
November 20, 2026
Şenzen’den Berlin’e Ukrayna’da Barış Arayışı
November 20, 2026
Washington, Pekin ve Moskova Aynı Masada
November 20, 2026
  • Recent

    • Göçmenler Kongre Seçimlerinin Gündeminde
      October 23, 2026
    • Türkiye-U.S. Relations on the Eve of the Centennial...
      September 29, 2026
    • Abu Duhur attack: Israel's quest for regional supremacy
      August 25, 2026
    • Allies in Ankara: Beyond the Post-Cold War Order, Navigating...
      July 15, 2026
    • Allies in Ankara: Türkiye’s Security Vision and Role...
      July 15, 2026
    • Ankara Summit: Türkiye's strategic weight in NATO's...
      July 9, 2026
    • The Iran dilemma between war and diplomacy
      June 13, 2026
    • Trump, caught between hawks and pragmatism in Iran...
      May 29, 2026
    • Panel on Middle East Developments and the Future of Türkiye–Japan...
      April 21, 2026
    • “Strategic Implications of the Iran War” panel...
      March 30, 2026

  • Washington Gündemi

    • Yapay Zekâ Sistemlere mi Saldırıyor?
      November 20, 2026
    • Kongre’de Liderlik Savaşı        
      November 20, 2026
    • Şenzen’den Berlin’e Ukrayna’da Barış Arayışı
      November 20, 2026
    • Washington, Pekin ve Moskova Aynı Masada
      November 20, 2026
    • Savaş Bakanı Görevden Alınacak Mı? 
      November 13, 2026
    • Nvidia’da Casusluk Krizi
      November 13, 2026
    • Gazze Planında Yeni Aşama
      November 13, 2026
    • Washington Ukrayna Diplomasisine Dönüyor
      November 13, 2026
    • Washington’da Hesaplaşma Vakti
      November 6, 2026
    • Kongre Demokratlara Geçti
      November 6, 2026



Stay Updated


© Copyright 2018-2022 SETA Foundation at Washington DC
Press enter/return to begin your search