Biden G-7 ve NATO Zirveleri İçin Avrupa’da

Başkan Biden göreve başlamasından bu yana ilk yurt dışı ziyaretini G-7 ve NATO zirvelerinde katılmak üzere Avrupa’ya gerçekleştiriyor. Başkan Biden’ın 9-16 Haziran tarihlerini kapsayan yurt dışı ziyareti sırasında uğrayacağı duraklar arasında sırasıyla İngiltere, Belçika ve İsviçre bulunuyor. Biden, 11-13 Haziran’da G7, 14 Haziran’da da NATO liderler zirvesine katılacak. Biden, NATO Zirvesi kapsamında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de bir araya gelecek. ABD Başkanı, Avrupa turunun son gününde Cenevre’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşecek. Dışişleri Bakanı Antony Blinken de Avrupa seyahati boyunca Başkan Biden’ın yanında bulunacak.

Başkanı Biden yurt dışı gezisine çıkmadan önce Washington Post gazetesinde yayınlanan yazısında, Avrupa seyahati sırasında yapacağı görüşmeler ve diplomatik temaslarda ele alınacak gündem maddelerini ana hatlarıyla açıkladı. Biden, başta G7 üyeleri olmak üzere ortak demokratik değerleri ön plana çıkaran ülkelerle işbirliğini geliştirmek ve küresel sorunlarla Amerika’nın liderliğinde mücadele edilmesini sağlamak için yeniden güven tesis etmeye ve Avrupa’yla bozulan ilişkileri düzeltmeye çalışacak. Yazısında sık sık “demokrasi” kelimesine vurguda bulunan Biden ortak tehditlere karşı mevcut düzenin korunmasında ve küresel sorunların aşılmasında demokratik devletlerin ittifak halinde hareket etmesi gerektiğine inanıyor. Göreve geldiği günden beri “Amerika geri döndü! Diplomasi geri döndü” sloganını ön plana çıkaran Biden uzun süredir ABD’nin yeniden NATO ve Avrupalı müttefikleri ile yakın işbirliği kurması gerektiği mesajını veriyordu.

Yazısında G7 zirvesinin pandemi nedeniyle yaklaşık iki yıldır toplanamadığını hatırlatan Biden zirvede ele alınacak öncelikli konuların tüm devletler için sağlık güvenliğinin artırılmasından sonra küresel ekonominin güçlü bir şekilde toparlanmasını sağlamak olacağını belirtiyor. G7 zirvesinin ana gündem maddelerinden birisi “Covid-19’la mücadelede aşının küresel paylaşımı” olacak. Ülkeler arasındaki aşı tedariki açısından yaşanan eşitsizlik ve az gelişmiş ülkelerle salgınla mücadelede dayanışma konusu ele alınacak. Nitekim, Başkan Biden G7 zirvesi öncesinde, ABD’nin 500 milyon doz Pfizer-BioNTech aşısı satın alarak acil ihtiyacı olan düşük ve orta gelirli yaklaşık 100 ülkeye bağışlayacaklarını duyurdu. G7 ülkeleri ayrıca, COP 26 BM İklim Zirvesi‘ne hazırlık üzerinde yoğunlaşacak.

ABD Başkanı, G7 zirvesi ve İngiltere temaslarının ardından 14 Haziran’da Brüksel’e geçerek NATO zirvesine katılacak. Biden  burada NATO üyesi ülke liderleri ile bir araya gelecek. 30 liderin katıldığı NATO zirve toplantısında NATO’nun 2030 programı gündemdeki en önemli konular arasında yer alıyor. “NATO 2030“ raporu NATO’nun 2010 yılında kabul ettiği stratejik konseptin yenilenmesi amacını taşıyor. Liderlerin siber savaş, yapay zekâ, dezenformasyon ve ortaya çıkan yeni zorluklarla mücadele için NATO’nun stratejik konseptinin nasıl yeniden şekillendirileceği konusunu ele alması bekleniyor. NATO zirvesinde özellikle Rusya ve Çin konuları gündemde olacak. Zirvede ayrıca üyelerin askeri harcamaları, Afganistan’dan çekilme, ticaret anlaşmazlıkları, iklim değişimi meselesi, pandemiyle mücadele gibi güncel konular da ele alınacak.

Başkan Biden ve Cumhurbaşkanı Erdoğan NATO zirvesi çerçevesinde ilk kez yüz yüze görüşecek. Görüşmede bölgesel konuların yanı sıra ABD-Türkiye arasında son dönemde yaşanan görüş ayrılıkları ve uyuşmazlıkların ele alınması bekleniyor. İki liderin özellikle bugüne kadar alt seviyede temaslarla çözüm aranan S-400’ler konusunu konuşacağı öngörülüyor. ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, görüşmeyle ilgili yaptığı açıklamada, görüşmede ele alınacak başlıklar arasında Doğu Akdeniz, Suriye, İran, Afganistan ve insan hakları konularının olacağını belirtti. Sullivan, açıklamasında, “Başkan Biden, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı çok iyi tanıyor ve bu iki isim beraber epey zaman geçirdi. Biden ve Erdoğan’ın, ilişkilerin tüm boyutlarını gözden geçirmek için bu fırsatı değerlendirmeyi dört gözle beklediklerini düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

Başkan Biden son olarak 16 Haziran’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Cenevre’de görüşecek. Beyaz Saray Basın Sözcüsü Jen Psaki iki liderin görüşmesiyle ilgili yaptığı açıklamada “ABD-Rusya ilişkilerinin istikrarını ve öngörülebilirliğini yeniden sağlamak adına, iki lider bir dizi önemli konu üzerinde görüşecek” ifadesini kullandı. Biden, Rus lider Putin’e yönelik daha önce yaptığı açıklamalarda, ABD seçimlerine müdahale çabalarından vazgeçme, Amerika’ya yönelik Rusya merkezli siber saldırıları engelleme, Ukrayna’ya tehditlerini sonlandırma ve tutuklanan muhalif lider Aleksey Navalny’yi serbest bırakma çağrılarında bulunmuştu. Washington Post’taki yazısında görüşmeyle ilgili düşüncelerini belirten Biden, Stratejik Saldırı Silahlarının Yasaklanması Anlaşması’nın uzatıldığını hatırlatarak Rusya ile çatışma aramadıklarını aksine istikrarlı ve öngörülebilir bir ilişki kurmak istediklerini kaydetmişti. Biden Rusya’dan Avrupa’ya yönelik her türlü tehtide karşı Avrupalı dostlarının yanında olacaklarını vurgulayarak Putin ile demokratik değerlerin korunması ve insan hakları konularında Putin ile tartışacağını yazmıştı.

Diğer yandan Kremlin’den yapılan açıklamada da iki liderin görüşmede ikili ilişkileri, stratejik nükleer istikrarla alakalı sorunları. Korona virüsüyle mücadelede işbirliği ve bölgesel ihtilaflar dahil diğer konuları masaya yatıracağı belirtildi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise iki liderin buluşmasının çok önemli olduğunu ancak görüşmeden önemli bir sonuç çıkması gibi büyük beklentilerinin olmadığını ifade etti.