İsrail Lobisi Kaybetti

2026 Kongre seçimleri yaklaşırken bu hafta birçok eyalette kritik ön seçimler düzenlendi. Michigan, Missouri, Kansas ve Washington eyaletlerinde aynı anda gerçekleşen yarışlar, Demokrat Parti’de İsrail meselesi etrafında derinleşen ilerici ile merkez kanat ayrışmasını çok daha görünür bir hale getirdi. Michigan’da düzenlenen ön seçimlerde ilerici kanadı temsil eden Abdul El-Sayed, dört dönem kongre üyesi Haley Stevens’ı küçük bir farkla geride bırakarak Kasım ayındaki genel seçimde Demokratların adayı olma hakkını kazandı. Seçim aynı zamanda İsrail’e yakın lobi gruplarının rekor düzeyde bağış yapmasıyla da tarihe geçti. Kasım ayında seçilmesi halinde El-Sayed, ABD tarihinin ilk Müslüman senatörü olacak.

Salıncak eyaletler arasında yer alan Michigan, Amerikan seçimlerinde her zaman kritik bir rol oynamasıyla öne çıkıyor. 2024 başkanlık seçimlerinde yaklaşık 80 bin oy farkla Trump’ın kazandığı eyalet, 2026 Kongre seçimlerinde de belirleyici bir konumda. Kamuoyu araştırmaları Demokratların Michigan’da senato koltuğunu koruyabileceğini ve Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçilerin elinde olan 2 sandalyeyi ele geçirebileceklerine işaret ediyor. Trump da bu tablodan hareketle geçtiğimiz hafta Michigan’a giderek Cumhuriyetçi adayların seçim kampanyalarına doğrudan destek vermişti. 

Demokratların Michigan Senato ön seçiminden zaferle ayrılan Abdul El-Sayed, partinin ilerici sol kanadına yakın bir figür olarak öne çıkıyor. Mısırlı göçmen bir ailenin çocuğu olarak Michigan’da dünyaya gelen 41 yaşındaki doktor El-Sayed, siyasi kariyerine 2018’deki Michigan valilik yarışıyla başladı. Kapsayıcı sağlık sigortası, kampanya finansmanı reformu ve İsrail’e askeri yardımın sona erdirilmesi üzerine kurulu bir platformla seçmenlere seslenen El-Sayed, merkez kanadı temsil eden rakibi Haley Stevens’ın üretim ve ekonomi odaklı mesajına karşı İsrail meselesini kampanyanın merkezine taşıdı. Stevens ise Cumhuriyetçi aday Mike Rogers karşısında en güçlü ismin kendisi olduğunu savunarak farklı bir strateji izledi.

El-Sayed’in zaferi, ABD’deki Filistin destekçisi hareketin şimdiye kadar elde ettiği en çarpıcı seçim başarılarından biri olarak değerlendiriliyor. İsrail’in Gazze’deki eylemlerini açıkça soykırım olarak tanımlayan ve askeri yardımın kesilmesini savunan El-Sayed, bu tutumunu hiçbir zaman yumuşatmadı. İsrail meselesi ön seçimin gündeminde belirleyici bir yer tuttu. Federal Seçim Komisyonu kayıtlarına göre Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) Stevens lehine 30,6 milyon dolar harcadı. Buna diğer İsrail yanlısı lobi gruplarının katkıları da eklenince Stevens lehine yapılan toplam seçim harcaması 60 milyon doları aştı. El-Sayed ise bireysel bağışlarda Stevens’ı geride bıraktı. El-Sayed 14,5 milyon dolar toplarken Stevens 11,9 milyon dolar topladı. El-Sayed’e verilen lobi desteği ise yalnızca 3,5 milyon dolar civarında kaldı. Bu büyük finansal asimetriyi kampanyasının merkezine taşıyan El-Sayed, AIPAC’ı demokrasinin önündeki en büyük engellerden biri olarak tanımlayarak finansal dezavantajı siyasi bir koza dönüştürmeyi başardı.

Michigan yarışı Demokrat Parti’nin iç dinamikleri açısından da önemli sonuçlar doğurdu. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer’ın açık desteğine rağmen Stevens’ın yenilmesi, Maine’deki Platner krizinin ardından Schumer için bu yaz içindeki ikinci büyük ön seçim yenilgisi oldu. El-Sayed’i destekleyen Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) ise Michigan’a giderek bizzat kampanya yürüttü. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani de kampanya boyunca El-Sayed’e açıkça destek verdi. Seçim sonuçlarının ardından El-Sayed’in Amerikan siyasi tarihine damga vuracak bir isim olacağını söyleyen Mamdani, geçtiğimiz haftalarda da New York’taki ön seçimlerde desteklediği adayların zafer kazanmasıyla parti içindeki ağırlığını artırmıştı.  

2026 Kongre seçimleri öncesinde ilerici kanadın 2028 başkanlık yarışında en güçlü aday olarak gördüğü AOC önderliğinde ilerici kanat önemli başarılara imza atıyor. Ön seçimlerde kazanılan zaferler Kasım ayındaki genel seçimlere de taşınabilirse AOC’nin parti içindeki ağırlığı çok daha artabilir. Demokrat Parti’deki ilerici sol kanadın yükselişi parti içindeki diğer isimleri de harekete geçirdi. California Valisi ve 2028 başkanlık yarışında ismi geçen figürlerden biri olan Gavin Newsom, El-Sayed’in zaferinin ardından tebrik mesajı yayımlarken bu hafta sonu seçim çalışmalarına destek vermek için Michigan’ı ziyaret edeceğini açıkladı. Bir diğer olası başkan adayı Kamala Harris de El-Sayed’e desteğini açıklarken Cumhuriyetçilerin saldırılarına karşı Demokratların bir arada hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

Demokratlar arasındaki iç çekişme sürerken Cumhuriyetçiler ise bu tablodan yararlanmaya çalışıyor. Trump seçim sonuçlarının ardından El-Sayed’in zaferini Cumhuriyetçiler için erken bir seçim müjdesi olarak değerlendirirken El-Sayed’in İsrail’den ve Yahudilerden nefret ettiğini ileri sürdü. El-Sayed iddiaları reddederek Yahudilerin İsrail’le özdeşleştirilmemesi gerektiğini belirtti ve kampanyasına destek veren çok sayıda Yahudi seçmenin bulunduğunu hatırlattı. Bu bağlamda Kasım ayındaki genel seçim El-Sayed için çok daha zorlu bir sınavı temsil ediyor. Cumhuriyetçi aday Mike Rogers 2024’te Michigan Senato yarışını küçük bir farkla kaybetmiş deneyimli bir isim olarak dikkat çekiyor. Cumhuriyetçiler El-Sayed’i seçim zaferinin hemen ardından “Amerika’nın en radikal adayı” olarak nitelendiren reklamları dolaşıma sokmaya başladı. 

İlerici kanat bu ön seçim sürecinde önemli başarılar elde etse de her eyalette aynı tablo açığa çıkmadı. Missouri’de İsrail politikalarını en sert biçimde eleştiren isimlerden biri olan Cori Bush, 2024’teki ön seçimde kendisini devre dışı bırakan Wesley Bell’e karşı girdiği rövanşı bu kez de kazanamadı. AIPAC 2024’te Bush’u yenilgiye uğratmak için sekiz milyon doların üzerinde harcama yapmıştı ve bu seçimde de üç milyon dolardan fazla kaynak aktardığı bildirildi. Washington eyaletinde de ilerici kanadın desteklediği adaylar merkez isimlere karşı üstünlük kuramadı. Ülke genelinde yükseliş eğilimi sürerken bazı eyaletlerde merkez figürlerin ilerici adayları mağlup etmesi, hareketin sınırlarını somut biçimde ortaya koyuyor.

Ön seçimler, İsrail meselesinin Amerikan iç siyasetinde artık doğrudan seçim sonuçlarını belirleyen bir gündem haline geldiğini bir kez daha ortaya koydu. El-Sayed’in AIPAC’ın rekor harcamalarına rağmen elde ettiği zafer, Demokrat seçmen tabanındaki dönüşümü de gözler önüne seriyor. Missouri ve Washington’daki sonuçların ortaya çıkardığı tablo bu dönüşümün tüm ülke genelinde görülmediğini gösteriyor. Ancak Michigan, New York ve Maine gibi kritik yarışlarda art arda gelen başarılar, ilerici kanadın parti içindeki ağırlığının somut ve kalıcı bir biçimde arttığına işaret ediyor. Kasım ayında El-Sayed ve diğer ilerici adayların genel seçimlerde elde edeceği sonuçlar, bu ivmenin ön seçimlerle sınırlı kalıp kalmayacağının ilk gerçek sınavı olacak. Bu sınavdan çıkacak tablo ise hem 2028 başkanlık yarışının parametrelerini hem de AOC’nin o yarıştaki konumunu doğrudan belirleyecek.