ABD Çin’in Casus Balonunu Düşürdü

Amerika’nın hava sahasına giren Çin’e ait balon istihbarat amaçlı gönderildiği şüphesiyle ABD ordusu tarafından vurularak düşürüldü. Amerikan hava sahasında uçan balonun fark edilmesinin ardından ABD ve Çin arasında diplomatik kriz yaşandı. Dışişleri Bakanı Blinken’ın Pekin’e yapacağı ziyaretini ertelemesine neden olan Çin “casus balonu” Atlantik okyanusu üzerine çıktığında jetlerle vurularak düşürüldü. Savunma Bakanı Lloyd Austin, Çin tarafından “stratejik bölgeleri gözetlemek için kullanılan” balonun savaş uçakları tarafından düşürüldüğünü açıkladı. Balondan geriye kalan enkazın çıkarılması çalışmaları devam ediyor. Pekin yönetimi ise balonun Çin’e ait sivil bir hava aracı olduğunu kabul ederken meteorolojik araştırma için kullanıldığını ve rüzgarlarla sürüklenerek yanlışlıkla ABD hava sahasına girdiğini savunuyor.

Balonun düşürülmesiyle ilgili yazılı bir açıklama yayınlayan Austin, Çin’e ait yüksek irtifa gözetleme balonunun Başkan Biden’ın talimatıyla ABD Kuzey Komutanlığı’na bağlı savaş uçakları tarafından South Carolina karasuları üzerinde vurularak başarıyla düşürüldüğünü duyurdu. Balonun Çin tarafından ABD’nin stratejik bölgelerini gözetlemek amacıyla kullanıldığını ileri süren Austin, Amerikalıların yaşamlarını riske atmamak için balonun hemen vurulmadığını uygun bir konuma gelmesinin beklendiğini söyledi. Amerikalı askeri yetkililerin balonun boyutu, irtifası ve gözetleme kapasitesi nedeniyle kara üzerindeyken düşürülmesinin “gereksiz risk” oluşturabileceği kararına vardıklarını kaydeden Austin balonu güvenli bir şekilde indirmek için farklı seçenekler geliştirdiklerini ifade etti. 

Bu süreçte balonun rotası ve istihbarat toplama faaliyetlerinin de yakından takip edildiğini kaydeden Austin, balonu düşürme eyleminin Kanada hükümetinin koordinasyon ve desteğiyle gerçekleştirildiğini bildirdi. Balonun gönderilmesini “planlı bir eylem” olarak nitelendiren Austin, “Çin’in egemenlik ihlaline etkili ve güvenli bir şekilde” yanıt verildiğini savundu. Austin açıklamasında Kuzey Amerika’dan geçerken balonun Kuzey Amerika Hava Savunma Komutanlığı (NORAD) tarafından izlenmesine ve analizine katkılarından ötürü Kanada’ya teşekkür etti. Savunma Bakanlığı’ndan bir yetkili balonun Amerikan hava sahasına ilk olarak 28 Ocak’ta girdiğini, daha sonra Kanada hava sahasına geçtiğini ve ardından Amerikan hava sahasına 31 Ocak’ta geri döndüğünü açıkladı. Balon, nükleer füzelerin bulunduğu bazı hassas askeri tesislerin yer aldığı Montana eyaletinde görüldü.

Üst düzey bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi istihbarat toplama ve muhaberat için kullanılabilecek antenler ve sensörler bulunan balonun gelişmiş ekipmanlarla donatıldığını ve güneş panelleriyle desteklendiğini belirterek bunun Çin’in “gözetleme programını” ortaya koyan en güçlü kanıt olduğunu dile getirdi. Yüksek irtifa balonu 8 gün boyunca ABD semalarında yol aldı. Bu süreçte balonu takip eden U2 uçaklarının çektiği fotoğraflar balon hakkında bilgi edinilmesine olanak sağladı. Yetkililer Pekin’in beş kıtada 40’tan fazla ülke üzerinde gözetleme için benzer balonlar kullandığını ve 2018 ile 2021 yılları arasında uydu filosunun boyutunu ikiye katlayarak şu anda dünyayı izleyen 260 gözetleme, istihbarat ve keşif uydusuna sahip olduğunu ileri sürüyor.

Diğer yandan Pekin yönetimi balonun casusluk amacı taşımadığını meteorolojik ölçümler yapmak amacıyla kullanıldığını ve hava şartları nedeniyle sürüklenerek rotasından çıktığını, kontrol kabiliyeti sınırlı olduğu için “zorlayıcı sebeplerle” ABD hava sahasına girdiğini ileri sürdü. Çin Dışişleri Bakanlığı da balonun vurulmasına tepki göstererek “Çin, ABD’nin sivil insansız hava aracını düşürmesi konusunda derin hoşnutsuzluk içindedir ve saldırıyı protesto etmektedir” açıklamasında bulundu. Çin tarafı açıklamasında Washington’u hava aracının sivil amaçlı olduğu, Amerikan hava sahasına girmesinin tamamen tesadüf eseri olduğu konusunda bilgilendirdiğini ve meselenin sakin, profesyonel ve itidalli şekilde ele alınmasını açıkça talep ettiği vurgulandı. Açıklamada, “ABD tarafı güç kullanmakta ısrar ederek aşırı bir tepki verdi ve uluslararası kural ve teamülleri açıkça ihlal etti” ifadeleri kullanıldı.

İstihbarat balonlarının ulaşabildiği yüksek irtifa nedeniyle radara yakalanması oldukça zor oluyor. Uyduların devreye girmesinin ardından sayıları azalsa da daha az maliyetli olduğu için tercih ediliyor. Rüzgarla taşınan balonlar, 24 bin metre yükseklikte görev yapabiliyor. Casus balonun altında kameralar gibi gözlem ve keşif ekipmanı bulunuyor. Gelişmiş radarların da monte edilebildiği balonlar güneş panelleri sayesinde güneş enerjisinden yararlanıyor.