Seçim Gündemi: Veri Merkezleri

2026 Kongre Seçimlerine kısa bir süre kala veri merkezleri, seçim kampanyalarının merkezinde yer alıyor. Son dönemde önemli bir patlama yapan yapay zeka sektörünün altyapısını oluşturan bu tesisler için Oracle, Meta, Google, Amazon ve Microsoft’un yalnızca bu yıl ABD’de 700 milyar dolardan fazla yatırım yapması beklenirken, ülke genelinde planlama aşamasında 2.000’den fazla veri merkezi bulunuyor. Bu devasa yatırım planlaması, ekonomiden çevreye ve siyasete uzanan geniş bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Kamuoyunda yaşanan kırılma veri merkezlerini seçim malzemesine dönüştürürken, adayların bu konuda aldıkları pozisyonlar yapay zeka sektörünün geleceği için de belirleyici bir etkiye sahip olabilir. 

Siyasi dönüşümün arkasında kamuoyundaki kırılma yatıyor. Geçtiğimiz yıl yapılan araştırmalarda toplum veri merkezleri konusunda ikiye bölünmüş bir görüntü verirken, bu yıl yapılan araştırmalara göre Amerikalıların yaklaşık dörtte üçü tesislerin çok hızlı inşa edildiğini düşünüyor, elektrik faturalarındaki artıştan yakınıyor ve yerleşim yerlerine yakın projelere karşı çıkıyor. Bu kaygılar şehir merkezleri ile birlikte kırsal kesimde de görülüyor. Goldman Sachs’ın elektrik faturalarının önümüzdeki yıl ülke genelinde yüzde 6 artabileceği ve en sert artışın veri merkezlerine yakın yaşayanları vuracağı öngörüsü, bu endişeleri besleyen somut bir veri olarak öne çıkıyor.

Veri merkezlerine yönelik yapılan tartışmalar birçok eyalette dikkat çeken sonuçlar ortaya çıkarıyor. Ohio’daki kritik Senato seçimlerinde Demokrat aday Sherrod Brown, seçimlerdeki rakibi Cumhuriyetçi Senatör Jon Husted’ı eyaletteki veri merkezi patlamasının ana sorumlusu ilan etti. Vali yardımcılığı döneminde teknoloji sektörünü vergi teşviki paketleriyle eyalete çekmeye çalışan Husted’in siyasi geçmişi bu noktada Brown’a önemli bir zemin sunuyor. 2019 yılında Google’ın 600 milyon dolarlık yatırımını Ohio için müjde diye duyurmuş ve tesisleri eyalet için büyük bir ekonomik fırsat olarak sunmuştu. Ohio’nun bugün 200’ü aşkın tesisle ülkede altıncı sırada yer aldığı düşünüldüğünde, geçmişteki ekonomik başarı hikâyesi en çekişmeli Senato yarışlarından birinde ağır bir siyasi yüke dönüşmüş durumda.

Benzer bir dönüşüm valilik yarışlarında da izleniyor. Texas’ta Demokrat aday Gina Hinojosa, Cumhuriyetçi Vali Greg Abbott’ı veri merkezlerine fazla alan açmakla ve teknoloji yatırımlarıyla toplumsal kaygılar arasındaki dengeyi gözetmemekle suçladı. Abbott ise veri merkezlerine tanıdığı imtiyazları savunmak yerine toplumsal tepkiye cevap vererek önümüzdeki dönemde sektöre sıkı denetimler getirme vaadinde bulundu. Pennsylvania’da Demokrat Vali Josh Shapiro, teknoloji şirketlerine fazla yakın olduğu eleştirileri üzerine stratejisini değiştirerek veri merkezlerinin onay süreçlerine yeni kurallar ve ek güvenceler getiren bir kararname imzaladı. New York Valisi Kathy Hochul ise geçtiğimiz ay imzaladığı kararnameyle eyalet genelinde kapsamlı düzenlemeler getirerek bu alanda adım atan ilk eyalet oldu. Bir zamanlar bu projeleri eyaletlerine çekmek için yarışan valilerin ve siyasetçilerin bugün sıkı düzenlemeler üzerine vaatlerde bulunması strateji değişikliğini çok net gösteriyor. Eyalet yöneticileri yeni projelere tanınan satış vergisi muafiyetini durdururken, tesislerin kendi kullandıkları elektriğinin bedelini ödemesini, su kullanımını sınırlamasını, faaliyetlerinde şeffaflık sağlamasını ve kamuoyunun aydınlatılmasını şart koşmaya çalışıyor.

Veri merkezleri tartışmasının siyaset üstü bir konuya dönüşmeye başladığı Wisconsin’deki gelişmelerde görülüyor. Microsoft’un “dünyanın en güçlü yapay zekâ veri merkezi” olarak tanıttığı yaklaşık 1,3 kilometrekarelik kampüsü ile Oracle ve OpenAI destekli 2,7 kilometrekarelik projesinin tartışmanın odağında olduğu eyalette, Demokrat Parti ön seçiminde sosyalist aday Francesca Hong merkezlerin kapatılmasını savunarak rakibi olan eyalet yöneticisi David Crowley’nin daha ölçülü düzenleme yaklaşımını hedef almıştı. Ön seçimi Crowley kazandı ancak bu kez 2026 Kongre Seçimlerinde Cumhuriyetçi rakibi Tom Tiffany, sosyalist adayın bıraktığı yerden saldırıyı devraldı. Crowley’yi veri merkezlerini desteklemekle suçlayan reklam kampanyaları yürüten Tiffany, eyaletteki teşvik programlarının kaldırılması vaadinde bulundu.

Veri merkezlerinin siyasi tartışmanın merkezine oturmasında birden fazla etken rol oynuyor. Seçmenlerin önemli bir bölümü artan elektrik faturalarını ve yaşam maliyetini doğrudan veri merkezi inşaatlarıyla ilişkilendiriyor. Ekonominin seçimin ana gündemi olduğu bir ortamda adaylar pahalılığı, veri merkezlerini ve elektrik zamlarını tek bir anlatıda birleştirerek teknoloji yatırımlarını eleştirmenin etkili bir yolunu bulmuş durumda. Ekonomik kaygılara, yapay zekâya yönelik büyüyen toplumsal korku eşlik ediyor. Özellikle son aylarda bazı yapay zekâ modellerinin kullanıcı komutlarını aşarak siber saldırı olarak nitelendirilebilecek olaylara yol açması kamuoyundaki endişeyi derinleştirdi. Bu iklimde veri merkezleri, insanların yapay zekânın işlerini elinden alacağı ve teknolojik dönüşüm üzerinde söz haklarının kalmadığı yönündeki kaygılarını dile getirebildikleri somut bir hedef işlevi görüyor. Büyük ölçüde teknoloji şirketlerinin kontrolünde ilerleyen yapay zekâ sektörüne karşı çıkmak neredeyse imkânsızken, yerel izinlere ve çevresel onaylara tabi tesislere karşı toplumsal muhalefeti örgütlemek çok daha kolay görülüyor. 

Tabloyu tamamlayan bir diğer unsur, son dönemde güçlenen teknoloji karşıtı hareket oldu. Gelir eşitsizliğinin rekor seviyelerde seyrettiği, teknoloji milyarderlerinin siyasi liderlerle yakın ilişkiler kurduğu ve büyük şirketlerin görece düşük vergi ödediği bir ortamda, yapay zekâ hamlesinin tam da bu isimler tarafından yönetiliyor olması tepkiyi derinleştiriyor. Söz konusu tepki, Amerikan ekonomisindeki köklü yapısal sorunlara dair gerçek toplumsal kaygıların yansıması olarak da görülebilir. Veri merkezleri de bu anlamda geleceğe dair çok daha büyük tartışmaların ilk aşaması olarak görülüyor.

Teknoloji sektörü yükselen tepkiler karşısında kayıtsız kalmadı ve 2026 Kongre Seçimleri için rekor düzeyde bağış yapmaya başladı. Bugüne kadar yapılan bağışlar 190 milyon doları aşarken OpenAI başkanının da süreçte rol oynaması dikkat çekti. Harcanan kaynaklar belirli bölgelerde şirketleri amaçlarına ulaştırdı. Desteklenen adaylar, stratejik hamleler yaparak kampanyalarında veri merkezlerini savunmak yerine başka toplumsal meselelere odaklanarak seçimleri kazandı. Meta ve Google’ın fonladığı lobi grupları da benzer biçimde teknolojiye hiç değinmeden ılımlı eyalet adaylarını destekledi. 

İki partiden de yükselen itirazlara rağmen veri merkezlerini ve teknoloji şirketlerinin bağımsız yapısını savunan siyasetçiler de mevcut. Çin’le yapay zekâ yarışındaki ABD için sektöre getirilecek düzenlemelerin inovasyona zarar vereceğini ve uzun vadeli hedeflere ulaşmayı engelleyeceğini savunan Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, geniş kapsamlı düzenlemelerin bu aşamada faydadan çok zarar getirebileceğini ifade ediyor. Trump da bu noktada teknoloji şirketlerine destek vermekten geri durmuyor. Trump son açıklamasında veri merkezlerinin eyaletlere çok ciddi iş imkanları oluşturduğunu ve ABD ekonomisine çok yardımları olduğunu ifade etti. 

2026 Kongre Seçim sonuçları yapay zeka sektörü açısından artan toplumsal baskının bir yansıması olabilir. Veri merkezlerini açıkça destekleyen adayların kaybetmesi hâlinde siyasetçilerin kısıtlayıcı uygulamalara yönelimi beklenmedik biçimde hızlanabilir. Seçimlerin ardından ortaya çıkabilecek kısıtlayıcı düzenlemeler ABD ekonomisi için de büyük riskler barındırabilir.  Yapay zekâya yüz milyarlarca dolar yatıran büyük şirketler bu yatırımları belirli getiri beklentileri, hızlı kullanıcı artışı ve iyimser gelir projeksiyonları üzerine kurdu. Son dönemde ABD ekonomisinin lokomotifi konumundaki teknoloji şirketlerinin düzenlemelere vereceği tepkinin etkisi ülke ekonomisinde de ciddi biçimde hissedilebilir.  Kasım seçimleri bu bağlamda yalnızca Kongre aritmetiğini değil, veri merkezlerinin akıbeti üzerinden Amerikan siyasetinde teknolojinin geleceğini de belirleyecek kritik bir eşik niteliği taşıyor.