Pelosi’nin Olası Tayvan Ziyareti ABD-Çin Gerginliğini Tırmandırdı

ABD Başkanı Joe Biden ve Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ABD Temsilciler Meclisi Çoğunluk Lideri Nancy Pelosi’nin Tayvan’a muhtemel ziyaretinin ikili ilişkilerde gerginliği artırması üzerine bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Bugüne kadar beş kez görüşen iki lider en son mart ayında video konferans görüşmesi yapmıştı. Konuya ilişkin Beyaz Saray tarafından yapılan yazılı açıklamada, görüşmenin Biden yönetiminin ABD ve Çin arasındaki iletişimi sürdürme, farklılıkları sorumlu bir şekilde yönetme ve iki ülkenin çıkarlarının örtüştüğü yerlerde birlikte çalışmayı sağlama çabalarının bir parçası olduğu kaydedildi. Çinli yetkililer böyle bir ziyaretin gerçekleşmesi durumunda sert tedbirler alacakları yönünde açıklamada bulunurken Biden yönetimi Pelosi’yi Tayvan ziyaretinden vazgeçmesi için ikna etmeye çalışıyor.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada Biden ve Şi’nin iklim değişikliği ve sağlık güvenliği, Rusya’nın Ukrayna’da yürüttüğü savaş ve bunun küresel etkileri ve Tayvan meselesi başlıklarını ele aldıkları belirtildi. İki liderin iklim değişikliği ve sağlık güvenliği konularında görüşmek üzere kendi ekiplerini görevlendirdiği ifade edildi. İki liderin Tayvan’la ilgili oldukça kapsamlı bir görüşme gerçekleştirdiğini belirtilirken Başkan Biden’ın Tayvan konusunda ABD’nin herhangi bir politika değişikliğine gitmediğini, “Üç Bildiri,” “Altı Güvence” ve “Tayvan İle İlişkiler Yasası” gibi mevcut anlaşma ve yasalar çerçevesinde “Tek Çin” politikasına bağlı olduğu tekrarlandı. ABD’nin statükoyu değiştirmeye veya Tayvan Boğazı’ndaki barış ve istikrarı baltalamaya yönelik tek taraflı çabalara şiddetle karşı çıktığı da aktarıldı. Açıklamada iki liderin, ABD ve Çin arasında Tayvan konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğu ama 40 yılı aşkın bir süredir mevcut durumu idare edebildikleri bunun da ancak iletişim kanallarının açık tutulmasıyla mümkün olabileceği belirtildi.

Pelosi resmi bir Kongre delegasyonu ile Japonya, Güney Kore, Malezya ve Singapur’u kapsayan geniş bir Asya turuna çıkmayı planlıyor ve Pelosi’nin Tayvan’a muhtemel ziyareti iki ülke arasında gerginliği artırdı. Ziyaretin gerçekleşmesi halinde Pelosi, 25 yıl aradan sonra Tayvan’ı ziyaret eden ilk ABD Temsilciler Meclisi Lideri olacak. Biden ile Şi arasındaki telefon görüşmesinin hemen öncesinde tırmanan gerginlik, iki ülkenin silahlı kuvvetlerini Tayvan civarında karşı karşıya getirme ihtimalini artırıyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lijiang, Pelosi’nin Tayvan ziyaretinin “tek Çin” ilkesinin tanımladığı “kırmızı çizginin aşılması” anlamına geleceği uyarısında bulundu. Çinli yetkililer ziyaretin gerçekleşmesi halinde “askeri karşılık” dahil sert tepki verileceğine dair uyarılarda bulunurken, bölgedeki askeri hareketlilik iyice artmış durumda. Çin Halk Kurtuluş Ordusu 1 Ağustos’ta başlayacak 100. kuruluş yıl dönümü kutlamaları nedeniyle askeri hareketliliğini yoğunlaştırırken ABD donanmasına ait Ronald Reagan uçak gemisi, Singapur’dan ayrılarak kuzeydoğu yönünde Güney Çin Denizi’ne doğru harekete geçti.

Beyaz Saray yönetiminin gerginliği azaltmak adına Pelosi’nin Tayvan’a gitmemesi için çaba sarf ettiği basına yansıdı. Beyaz Saray güvenlik yetkilileri riskli olduğu gerekçesiyle ziyarete karşı olduklarını belirtiyor. ABD’li yetkililer, Pelosi’nin ziyaret kararı alması halinde, Çin’in Tayvan yakınlarına uçak gemisi yollayarak uçuşa yasak bölge oluşturabileceğini ve savaş uçaklarıyla Pelosi’nin adaya inmesini engelleyebileceğini ihtimal dahilinde gördüklerini açıklamıştı. Başkan Biden, Pelosi’nin ziyaretiyle ilgili olarak “ordu, iyi bir fikir olduğunu düşünmüyor” ifadesini kullanmıştı.