Senato Savaşında Üç Kritik Cephe

3 Kasım’da yapılacak Kongre seçimlerine iki haftadan az bir süre kala Senato yarışı birkaç kritik eyaletteki başa baş mücadelelere kilitlenmiş durumda. Temsilciler Meclisi’nin Demokratlara geçmesi her iki partide de güçlü bir beklenti hâline gelirken Senato’daki tablo çok daha belirsiz. Mevcut durumda, Cumhuriyetçiler Senato’da 53 sandalyeyle çoğunluğu elinde tutarken Demokratların 45 sandalyesine ek olarak Demokratlara yakın iki bağımsız senatör yer alıyor. Demokratların çoğunluk için 51 sandalyeye ulaşması, yani mevcut koltuklarının tamamını koruyarak dört Cumhuriyetçi sandalyeyi çevirmesi gerekiyor. Seçimde oylanacak 35 sandalyeden 13’ü rekabetçi görünürken şimdilik yalnızca North Carolina Demokratlara yakın duruyor. Geri kalan üç sandalye için Alaska, Iowa, Ohio ve Texas öne çıkıyordu. Son haftalarda Kansas’ın beklenmedik biçimde bu listeye eklenmesi haritayı genişletti. Bu tabloda Demokratların kaybetmemesi gereken Michigan ile Cumhuriyetçilerin elinden almayı umduğu Texas ve Kansas, yarışın kaderini belirleyecek üç eyalet olarak öne çıkıyor.

Michigan, bu seçimlerin siyasi atmosferinin en yoğun hissedildiği eyalet olmaya devam ediyor. Emekli olan Demokrat Senatör Gary Peters’ın koltuğu için yarışan ilerici aday Abdul El-Sayed ile Cumhuriyetçi Mike Rogers, bu hafta ikinci ve son televizyon tartışmasında karşı karşıya geldi. İlk tartışmada El-Sayed’in Müslüman kimliğini ve ailesini hedef alan Rogers bu kez tonunu kısmen yumuşatsa da sadakat sorgulamasından vazgeçmedi. Rogers, Mısır kökenli rakibine “Amerika’nın yanında mısın, yoksa yurt dışındaki terör örgütlerinin mi?” diye sordu ve El-Sayed’in 2012’de Mısır Cumhurbaşkanı Mursi’ye hitaben imzaladığı bir açık mektup üzerinden Müslüman Kardeşler ile ilişkilendirmeye çalıştı. Seçilmesi hâlinde Senato’nun ilk Müslüman üyesi olacak El-Sayed ise bu soruları “utanç verici” olarak nitelendirdi ve Anayasa’ya bağlılığını vurguladı.  El-Sayed’e karşı gelen en önemli cephe ise İsrail’e yakın lobi grupları olarak dikkat çekiyor. İsrail yanlısı lobi kuruluşu AIPAC, ön seçimde yenmeyi başaramadığı El-Sayed’e karşı Rogers’ı desteklemek için yaptığı bağışlara ek olarak seçimlerin hemen öncesinde 9 milyon dolar daha destek vereceğini açıkladı. 

Seçim stratejisi özelinde ise Rogers ön seçimde Trump’ın desteğini almasına rağmen popülerliğini yitiren başkan ile arasında mesafe koymaya çalışarak bağımsız seçmeni etkilemeye çalışıyor. Rogers, gümrük vergileri konusunda daha esnek bir tavır sergilerken İran savaşının bitirilmesini istiyor. Ayrıca Trump’ın geçtiğimiz hafta Rusya ile yaptığı dizel anlaşmasına da karşı çıktığını belirtiyor.El-Sayed ise rakibini Trump’a sadık bir profil olarak göstermeye çalışıyor. El-Sayed, yakıt ve gıda fiyatlarındaki artışı doğrudan İran savaşına bağlayarak Rogers’ın da bu süreçten sorumlu olduğunu iddia etti. Tartışmadan bir gün önce iş dünyasına hitaben yapılan konuşmalar da iki adayın ekonomik vizyonlarındaki keskin ayrımı ortaya koydu. Rogers düşük vergi ve enerji maliyetlerini öne çıkarıp “demokratik sosyalizm”e karşı sert bir söylem kullanırken El-Sayed tekelleşmenin kontrol edilmesi gerektiğini, sağlık sigortasında radikal değişiklikleri ve yapay zeka sektörü için kapsamlı düzenlemeleri desteklediğini açıkladı.

Rogers’ın etkilemeye çalıştığı kesimlerin başında  seçimlerde Al-Sayed’in rakibine oy veren Demokratlar yer alıyor. Özellikle siyahi ve yahudi seçmenleri hedef alan bir kampanya yapan Rogers, Al-Sayed’in Müslüman kimliği üzerinden söylem üretmeye çalışıyor. El Sayed ise kırsal bölgelerdeki seçmenleri de hedefleyerek sahada aktif bir çalışma ortaya koyuyor. Partinin ilerici kanadının temsilcisi olan Alexandria Ocasio-Cortez’in doğrudan kampanyaya katılması ve mali destek sağlaması Al-Sayed’e önemli bir zemin sunarken önümüzdeki günlerde eski Başkan Barack Obama’nın da Michigan’a gelerek El-Sayed’in mitingine katılacağını açıklaması seçim öncesi kritik bir gelişme oldu. 

Texas’ta Demokratlar, otuz yıldır başaramadıkları Senato koltuğunu kazanmak için önemli bir fırsat yakalamış görünüyor. Dört dönemdir eyalet meclisinde görev yapan James Talarico, Trump’ın desteğiyle ön seçimden galip çıkan ancak Cumhuriyetçiler tarafından tam olarak sahiplenilmeyen Başsavcı Ken Paxton’a karşı anketlerin neredeyse tamamında önde gözüküyor. Trump’ın 2024’te yaklaşık 14 puan farkla kazandığı eyalette Demokratların Senato koltuğu kazanmasına normal şartlarda pek ihtimal verilmiyordu. Ancak Trump’ın düşen popülaritesi ve ekonomik koşulların faturasının Cumhuriyetçilere kesilmesi ihtimaline ek olarak, dört dönemdir görev yapan Senatör John Cornyn’in Trump’la ters düşmesinin ardından Trump’ın eyalet ön seçimine doğrudan müdahale ederek Cornyn’i saf dışı bırakması Texaslı Cumhuriyetçiler arasında tepkiye yol açtı.

Bu tepkili Cumhuriyetçi seçmenleri kazanmak isteyen Talarico, muhafazakar bir strateji izleyerek daha önce Cumhuriyetçilerle birlikte çalıştığı yasa ve politikaları kampanyasının merkezine yerleştirdi. Bu doğrultuda söylemini de revize eden Talarico, geçmişteki bazı açıklamalarının yanlış anlaşıldığını belirterek önlem almaya çalıştı; son olarak Fox News’e verdiği röportajda muhafazakarların hassas konularından biri olan cinsiyet meselesinde iki cinsiyet olduğunu kabul ettiğini söyledi. Paxton cephesi ise Talarico’nun muhafazakar seçmeni kandırmaya çalıştığı iddiası üzerine kurulu bir stratejiyle hareket ediyor. Ancak eski Başkan George W. Bush’un kardeşi Neil Bush’un Talarico’ya oy verdiğini açıklaması, anketlerin doğru çıkabileceğine işaret ediyor. İki kampanya arasında Paxton lehine devasa bir finansman farkı bulunsa da seçmenlerin Trump yönetimine duyduğu tepkiyle vereceği karar, uzun bir aradan sonra Demokratların Texas’tan senatör çıkarmasına alan açabilir.

Kansas, bu seçimlerin en beklenmedik sürprizine sahne olmaya aday görünüyor. 1932’den beri Senato’ya Demokrat göndermeyen Kansas’ta anketler, Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall ile Demokrat rakibi Adam Hamilton arasında başa baş bir yarışa işaret ediyor. Eyaletteki büyük bir kilisenin kurucu pastörü olan ve geçen yıla kadar Cumhuriyetçi Parti’ye kayıtlı bulunan Hamilton, muhafazakar seçmenin hassasiyetlerine uygun bir kampanya yürütüyor. Biden dönemi politikalarını eleştiren ve özellikle sınır güvenliğinin sağlanamadığını vurgulayan Hamilton, bu yönüyle diğer Demokratlardan ayrılıyor. İsrail’e yardımı desteklerken Gazze’nin yıkımına karşı çıkması da bu dengeli çizginin bir parçası. Anket sonuçları Cumhuriyetçileri de harekete geçirdi; geçtiğimiz haftalarda Başkan Yardımcısı JD Vance, Kansas’a giderek Marshall’ın mitingine destek verdi.

Kansas’ı Demokratlar için fırsata dönüştüren ana faktör ekonomik gelişmeler oldu. İran savaşının yol açtığı aksaklıklarla dizel fiyatının bir yılda 3,62 dolardan 6,32 dolara çıkması, biçerdöverden sulama pompasına kadar dizele bağımlı tarım ekonomisini sert biçimde vurdu. Buna gübre fiyatlarındaki artış ve mısır, soya ile buğday verimini düşüren kuraklık eklendi. Tahıl üretiminde ülkenin en kritik eyaletlerinden biri olan ve hayvancılığın da önemli bir paya sahip olduğu Kansas’ta ekonomik tablo, seçmen tercihlerini doğrudan etkileyen bir faktör olarak öne çıkıyor. Marshall yakıt fiyatlarından Ukrayna savaşını sorumlu tutup Trump’ın Rus dizeli anlaşmasına destek verirken Hamilton anlaşmayı “Ukrayna’daki müttefikleri satmak” olarak nitelendiriyor. Hamilton’ın bağış toplamada Marshall’ı geride bırakması ve eyaletin hayatta olan dört eski Cumhuriyetçi valisinden ikisinin Hamilton’ı desteklemesi, diğer ikisinin ise tarafsız kalması, Cumhuriyetçi tabanın da Marshall’ın tam olarak arkasında durmadığını gösteriyor.

Seçime iki haftadan az bir süre kala ortaya çıkan tablo, Senato’nun kaderinin yalnızca birkaç eyaletteki küçük farklarla belirleneceğini gösteriyor. Demokratlar Michigan’da ilerici bir aday ile ellerindeki koltuğu korumaya çalışırken Texas ve Kansas’ta ise uzun bir süredir Cumhuriyetçilerin elinde olan koltukların Trump’a duyulan tepkiyle el değiştirip değiştirmeyeceğini test ediyor. Cumhuriyetçi adaylar açısından ise asıl sınav, Trump’ın desteğini kaybetmeden başkanın popülaritesindeki düşüşten etkilenmemenin mümkün olup olmadığı. Ekonomik koşulların Demokratlar lehine işlediği bu ortamda Temsilciler Meclisi’nin el değiştirmesi güçlü bir ihtimal olarak görülse de Senato çoğunluğu için Michigan’ın korunması ve Texas ile Kansas’ın çevrilmesi gerekiyor. Bu üç yarışın sonucu yalnızca Kongre aritmetiğini değil Trump yönetiminin kalan iki yıldaki hareket alanını, Demokrat Parti içindeki ilerici-merkez dengesini ve 2028 başkanlık yarışına giden yolu da büyük ölçüde şekillendirecek.