Washington’dan Rusya’ya Yeni Yaptırım Açıklaması

Biden yönetimi Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar uygulamayı düşündüklerini açıkladı. Beyaz Saray Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan katıldığı bir televizyon programında Kremlin yönetimine Rus muhalif Alexey Navalny’nin zehirlemesi ve hapsedilmesi nedeniyle ek yaptırımlar uygulamaya hazırlandıklarını belirti. ABD Başkanı Joe Biden ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında Cenevre’de gerçekleşen zirveden 4 gün sonra CNN International’a demeç veren Jake Sullivan, Navalny konusu hakkında “başka bir yaptırım paketi üzerinde çalışıyoruz” ifadelerini kullandı. Sullivan, “Daha önce Rusya’ya Aleksey Navalny’nin zehirlenmesiyle ilgili yaptırımlar uyguladık ve Rusya’ya kendi topraklarında bir vatandaşını zehirlemesi ile ilgili olarak bedel ödetilmesi için Avrupalı müttefiklerimizi harekete geçirdik” şeklinde konuştu. Geçen hafta Cenevre’de gerçekleşen Joe Biden – Vladimir Putin buluşmasında iki lider de olumlu açıklamalarda bulunmuş ancak ABD-Rusya ilişkilerinin normalleşmesi yönünde somut bir adım atılamamıştı. Başkan Biden görüşmeyi “olumlu” olarak değerlendirirken Rusya’ya insan hakları konusunun gündemde kalacağı mesajını verdiğini belirtmişti.

ABD Başkanı Joe Biden ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ilk yüz yüze görüşmelerini 16 Haziran Çarşamba günü İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirmişti. Görüşmede liderler silahların kontrolü müzakerelerine yeniden başlama ve bu yılın başında karşılıklı olarak geri çağırdıkları büyükelçilerini görevlerine döndürme konusunda anlaşmıştı.  İki liderin de genel olarak olumlu geçtiğini belirttiği görüşmelerde insan hakları, siber saldırılar ve Ukrayna konularında ise anlaşma sağlanamamıştı.  Başkan Biden görüşmeyle ilgili yaptığı basın açıklamasında Rus lidere insan hakları konusunun gündemde kalacağını söylediğini belirtmişti. “İnsan hakları ihlal edildiği zaman söz konusu olanın Rusya’ya saldırmak değil, demokratik değerleri savunmak” olduğunu hatırlatan Biden, bunun ülkesinin “DNA’larında” olduğunu söylemişti. Biden, Putin’e “İnsan hakları hep masada olacak dedim” şeklinde konuşmuştu. Biden muhalif lider Aleksey Navalny ile ilgili olarak ise cezaevinde hayatını kaybetmesi halinde, bunun sonuçlarını Rusya için “yıkıcı” olacağını söylemişti.

Biden yönetimi Rus muhalif Aleksey Navalny’in kimyasal madde kullanılarak zehirlenmesi nedeniyle Rusya’ya yaptırım uygulamaya başlamıştı. ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Rusya Federasyonu hükümeti Kimyasal Silahlar Sözleşmesini ihlal ederek kendi vatandaşlarına karşı kimyasal silah kullanması gerekçesiyle Rusya’dan 7 yetkili ve 14 kuruluşa yaptırım uygulama kararı alınmıştı. New York Times haberine göre açıklanan yaptırım kararı, Kremlin yönetiminin sıklıkla başvurduğu “muhalifleri susturmak için kimyasal maddelerle zehirleme“ uygulamasından caydırma veya cezalandırmadan ziyade AB ülkeleri ve İngiltere’nin Rusya’ya karşı aldığı yaptırım kararlarına destek vermek ve Avrupalı dostlarının yanında durduğunu göstermek maksadı taşıyordu.  

Rusya’da, muhalif lider Aleksey Navalny’in Almanya’dan döner dönmez gözaltına alınarak, 3,5 yıllık hapis cezasına çarptırılması hem ülke genelinde hem de uluslararası alanda krize dönüşmüştü. Rusya’nın Omsk kentinden 20 Ağustos’ta Moskova’ya dönerken uçakta fenalaşan ve zehirlenme şüphesiyle hastaneye kaldırılan Navalny, 22 Ağustos’ta tedavi için Almanya’nın başkenti Berlin’e getirilmişti. Berlin’deki Charite Hastanesi 24 Ağustos’ta Navalny’nin zehirlendiğine dair bulgulara rastlandığını açıklanması üzerine Rusya olayla ilgili bir soruşturma başlatmış, sonuç olarak zehirlenmeye dair bir kanıt bulunamadığı açıklanmıştı. Navalny, Berlin’deki tedavisi tamamlandıktan sonra 17 Ocak’ta Moskova’ya döndüğünde havaalanında tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Tutuklanması Rusya’da büyük bir kamuoyu tepkisine yol açan Navalny halen hapiste bulunuyor.