ABD’den Rusya’ya Yaptırım Baskısı

Yedi ayı geride bırakan Ukrayna savaşında Moskova’nın kısmi seferberlik ilanı, nükleer güç kullanma tehdidi ve tek taraflı referandum kararı alması gerilimi tırmandırırken, ABD Rusya’ya uygulanan ağır ekonomik yaptırımların delinmemesi için çabalarını artırdı. ABD Hazine Bakanlığı bir açıklama yayınlayarak Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar açıkladı ve Rusya’nın ödeme sistemlerini kullanmasının yaptırımları delme riski doğurduğunu belirtti. Bakanlık, SWIFT sisteminden çıkarılan Rusya ile alternatif ödeme sistemleri kullanarak iş yapan kişi ve kuruluşların dolaylı yaptırımlara maruz kalabileceği uyarısında bulundu. Rusya’nın geliştirdiği “Mir” adı verilen ödeme sistemi Rusya Merkez Bankası’na bağlı Ulusal Ödeme Kartı Sistemi’ne (NPSK) ait.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi (OFAC), Rusya’nın ödeme sistemi Mir’in yayılmasına yardım eden ülkelerin ve bankaların da yaptırımlara maruz kalacağı uyarısında bulunarak NSPK’yi de içeren yeni yaptırım kararı aldıklarını duyurdu. Açıklamada NSPK ve Mir Ulusal Ödeme Sistemi’nin yaptırıma tabi kişilerin işlemlerini gerçekleştirmede kullanılabileceği belirtildi. Açıklamada “bu sistemleri kullanan ABD dışı finans kuruluşlarının Rusya’nın ABD yaptırımlarını delmesine yardım etme riski bulunuyor” ifadeleri kullanıldı. OFAC’ın yaptırımları delen ve yasaklı faaliyetlere destek sağladığı düşünülen kişilere de yaptırım uygulama yetkisi bulunuyor.

Rusya’nın işgal girişiminin ardından ABD ve Batılı ülkeler Rusya’ya çok sert yaptırımlar uygulamaya koymuştu. Yaptırımlarla birlikte Rus bankaları küresel finansal sistemden dışlandı ve Visa, Mastercard, SWIFT gibi uluslararası ödeme sistemlerinden çıkarıldı. Küresel sistemden dışlanan Rusya ise Merkez Bankası tarafından Mayıs 2017’de kurulan Ulusal Ödeme Kartı Sistemi’ne (NPSK) bağlı Mir uluslararası ödeme sistemini devreye sokarak ticari faaliyetlere devam etmeye çalıştı. Mir ağırlıklı olarak elektronik para transferleri için kullanılıyor. Bu sistem halihazırda yaygınlığı itibarıyla küresel pazardaki Batılı sistemlere karşı güçlü bir alternatif oluşturabilmiş değil. Mir kartları, Rusya dışında Türkiye, Güney Osetya, Belarus, Ermenistan, Kırgızistan, Kazakistan, Tacikistan, Özbekistan, Abhazya, Güney Kore ve Vietnam’da kullanılıyor.

Mir, Rusya’dan Türkiye’ye gelen turistlerin en çok kullandığı ödeme sistemlerinden biri. Türkiye’den 5 banka Rusya’nın Mir sistemini kullanıyordu. İşbank ve Denizbank’ın Mir sisteminin kullanımını durdurduklarını açıklaması ile birlikte halihazırda sadece kamu bankaları olan Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankası bu sistemi kullanmaya devam ediyor. Financial Times’da yer alan bir haberde ABD ve AB’nin, Rusya’ya yönelik yaptırımlar konusunda Türkiye üzerindeki baskıyı artırdığı kaydedilmişti. Yazıda Türk bankaların Rusya’ya yönelik yaptırımları ihlal edecek bir kanal açmasından endişe edildiği öne sürülmüştü.

ABD Hazine Bakanlığı geçen ay TÜSİAD’a bir mektup göndererek yaptırım altındaki Rusya ile iş yapmaya devam eden Türk şirketlerin cezalarla karşı karşıya kalma riski olduğu uyarısında bulunmuştu. Mektupta, Rusya’nın yaptırımları Türkiye üzerinden delmek istediği belirtilerek, “Türk bankaları, yaptırım uygulanan Rusya bankalarıyla ABD bankalarıyla olduğu gibi ilişki kuramazlar” ifadeleri kullanılmıştı.