Biden’den Erdoğan’a Teşekkür

Birleşmiş Milletler, Ukrayna limanlarından tarımsal ürün ihracatı yapılmasına olanak sağlayan Tahıl Koridoru Anlaşması’nın 120 gün uzatıldığını  açıklarken Başkan Biden, G-20 zirvesi marjında yüz yüze görüşme gerçekleştirdiği Cumhurbaşkanı Erdoğan’a anlaşmanın uzatılmasındaki katkılarından dolayı teşekkür etti. 4 ay önce BM ve Türkiye’nin ortak çabalarıyla varılan anlaşmanın süresi 19 Kasım tarihinde sona erecekti. Rusya’nın Ankara’nın arabuluculuğuyla anlaşmaya geri dönmesi ve anlaşma süresinin uzatılmasını kabul etmesi Türkiye’nin artan nüfuzunun göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Tahıl Koridoru Anlaşması’nın uzatıldığını ilk olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan Twitter üzerinden yaptığı açıklamayla duyurdu. Erdoğan mesajında, “Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen dörtlü görüşmeler neticesinde, Türkiye, Birleşmiş Milletler, Rusya Federasyonu ve Ukrayna arasında alınan karar doğrultusunda, Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması 19 Kasım 2022 tarihinden itibaren 120 gün süreyle uzatılmıştır. 4 aylık dönemde 500’e yakın gemi ile 11 milyon tondan fazla tahıl ve gıda maddesinin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması ile bu anlaşmanın dünyanın gıda temini ve güvenliği için ne denli önemli ve faydalı olduğu açıkça görülmüştür. Emeği geçen herkesi tebrik ediyorum. Hayırlı uğurlu olsun” ifadelerini kullandı. Ukrayna Altyapı Bakanlığı da bir açıklama yayınlayarak anlaşmanın uzatılma kararının İstanbul’da gerçekleştirilen görüşmelerde verildiğini kaydetti. Bakanlık, Birleşmiş Milletler ve Türkiye’nin anlaşmanın garantörleri olmaya devam edeceklerini belirtti.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de yaptığı açıklamada, “Ukrayna’dan tahıl, gıda maddeleri ve gübre ihracatının güvenli bir şekilde yapılmasını kolaylaştırmak amacıyla Karadeniz tahıl girişiminin sürdürülmesi yönünde tüm taraflarca varılan anlaşmayı memnuniyetle karşılıyorum. Bu girişim, çok taraflı çözümlerin bulunmasında ihtiyatlı diplomasinin önemini ortaya koymaktadır” ifadelerini kullandı. Guterres, Moskova’nın taleplerini dikkate alacaklarını ve anlaşmanın bir parçası olan “Rusya Federasyonu’ndan gıda ve gübre ihracatının önündeki engellerin kaldırılması” konusunda da ellerinden geleni yapacaklarını kaydetti.

Daha önce yapmış olduğu açıklamalarda Rusya’nın gıda krizini “silah olarak kullandığını” ileri süren ve Kremlin yönetimini krizi “kasti olarak körüklemekle” ve yaptırımlara karşı “şantaj” olarak kullanmakla suçlayan Dışişleri Bakanı Antony Blinken ise anlaşmanın uzatılmasıyla ilgili yaptığı açıklamada Putin’in anlaşmayı uzatmaması durumunda dünya ülkelerden sert tepki alacağını hissetmiş olduğunu söyleyerek Rusya’nın başka seçeneği olmadığı imasında bulundu.

Kremlin yaklaşık 3 hafta önce Ukrayna ordusunun insansız hava araçlarıyla Rusya’nın Karadeniz filosuna saldırı gerçekleştirdiğini ileri sürerek yaptığı “Tahıl Sevkiyatı Anlaşmasını askıya aldığını“ açıklamasıyla anlaşma tehlikeye girmiş ancak Erdoğan’ın arabuluculuğuyla kısa sürede anlaşmazlık giderilmişti. Erdoğan ile telefonda görüşen Putin, “tahıl sevkiyatı için oluşturulan güvenlik koridorunun askeri amaçlarla kullanılmaması konusunda garanti istediğini” belirtmişti. Tahıl sevkiyatı ve İstanbul mutabakatının uygulanmasıyla ilgili sorunların çözümü için tüm taraflar nezdinde gerekli girişimlerde bulunduklarını belirten Erdoğan Rusya ile çözüm odaklı bir işbirliğini tesis edeceklerini ve tahıl krizini yapıcı bir yaklaşımla çözeceklerini kaydetmişti.

Rusya geçen 4 aylık süre zarfında istediği oranda tahıl ve gübre ihracatı gerçekleştiremediği için anlaşmanın devamına ilişkin itirazlarda bulunuyordu. Rusya’ya uygulanan yaptırımlar tahıl ve gübre ihracatının artırılmasına olanak tanımıyor. Gübre ve gıda ürünlerinin satışı yaptırımlardan muaf olsa da bu ihracatın gerçekleştirilmesi için gerekli taşımacılık hizmetleri, sigortalanmaları ve bankacılık işlemlerinin yaptırım kapsamında olması Rusya’nın satış yapmasını engelliyor. Rusya, gübre ve gıda ürünleri ile Rus limanlarından yapılacak taşımacılık faaliyetlerinin yaptırımlarından tamamen muaf olması ve bunun garantisinin verilmesini talep ediyor. Ayrıca tarımsal faaliyetleri destekleyen Rus kamu bankalarının da yaptırımdan muaf tutulmasını istiyor.