Kongre Demokratlara Geçti

3 Kasım’daki Kongre seçimleri, Demokratların yalnızca Temsilciler Meclisi’ni değil Senato’yu da ele geçirdiği bir tabloyla sonuçlandı. Demokratlar Temsilciler Meclisi’nde 1990’dan bu yana en geniş çoğunluğu elde ederken Senato’da şu ana kadar kesinleşen 54 koltuk partiye 2008’den beri en net üstünlüğü sağladı. Trump’ın 2024’te çift haneli farklarla kazandığı ve Cumhuriyetçilerin kalesi olan eyaletlerin Demokratlara geçmesi beklentileri aşan bir gelişme oldu. Bu sonuçların ardından Trump, görevinin kalan iki yılını Demokratların kontrolündeki Kongre’ye karşı mücadele ederek geçirmek zorunda kalacak.

Seçim sonuçlarına etki eden birçok gelişme olsa da ağırlık merkezi ekonomiydi. Pew Research Center’ın Ekim ayında paylaştığı veriler, Amerikalıların geçim koşulları ve temel ürün fiyatları konusundaki endişelerinin arttığını, kayıtlı seçmenlerin yüzde 84’ünün ise ekonomiyi oy tercihinde “çok önemli” bir başlık olarak gördüğünü ortaya koyuyordu. Yıllık enflasyonun eylülde yüzde 3,7’ye çıkması ve Fed’in İran savaşının yarattığı baskıyla uzun süredir ara verdiği faiz artışlarına yeniden dönmek zorunda kalması bu endişeyi daha da artırdı.

Ekonomik göstergelerin ABD genelinde Cumhuriyetçiler aleyhine seyretmesinin ana nedeni ise ABD’nin İsrail’le birlikte girdiği İran savaşı oldu. Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması ve kontrollü geçişlere rağmen trafiğin istenen seviyeye ulaşamaması küresel ölçekte enerji fiyatlarını tavan yaptırırken Körfez bölgesinin dünya gübre ihracatının üçte birine ev sahipliği yapması nedeniyle Hürmüz’deki gelişmeler tarımı ve üreticileri de doğrudan etkiledi. Savaşın ortaya çıkardığı maliyet seçmenin yaşam maliyeti tartışmalarında önemli bir yer tuttu. Artan gübre ve dizel fiyatları ise muhafazakâr seçmenin yoğun olduğu tarım bölgelerinde bile tepki oyuna dönüştü.

Ekonomik tabloya siyasi dinamikler eklendi. İktidar partisinin ara seçimlerde kaybetmesi Amerikan siyasetinin bilinen kurallarından biri ve bu kural 2026’da da işledi. Seçime, görev onay oranı kendi döneminin en düşük seviyelerine inmiş bir başkanla giren Cumhuriyetçi adaylar bu durumun yükünü taşımak zorunda kaldı. Trump’ın ön seçimlerde partinin muhafazakâr tabanının eğilimlerini dikkate almak yerine kendisine sadık isimleri öne çıkarması bu yükü ağırlaştırdı. Yönetimin göç politikaları ise kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 15’ini oluşturan Hispanik seçmende sert bir tepki doğurdu. Demokratların 2025’teki valilik ve belediye başkanlığı seçimlerinden kazandığı ivme bu etkenlerle birleşince Cumhuriyetçiler için büyük bir kaybın koşulları oluştu. Demokratlar bu koşulları doğru aday tercihleriyle sonuca dönüştürdü. Kritik eyaletlerde seçmen yapısına uygun adaylar belirleyen parti, kampanyasını yaşam maliyeti ve sağlık sistemi gibi somut ve uygulanabilir vaatlere dayandırdı.

Bu stratejinin en çarpıcı sonuçları, Demokratların seçimi Trump karşıtlığıyla değil ekonomiyle kazandığı Kansas, Iowa ve Ohio’da ortaya çıktı. Trump’ın 2024’te 16 puan farkla kazandığı ve Demokratların 1932’den bu yana senatör çıkaramadığı Kansas’ta Adam Hamilton, görevdeki Senatör Roger Marshall’ı 5 puan farkla yendi. ABD’nin en büyük Protestan cemaatlerinden birinin papazı olan ve geçtiğimiz yıla kadar Cumhuriyetçi Parti’ye kayıtlı bulunan Hamilton, muhafazakâr kimliğiyle Trump’a öfkeli Kansaslı seçmene ulaşmayı başardı. Savaşın yol açtığı enerji krizi ve gümrük vergileri eyaletin çiftçilerini bitirme noktasına getirmişti. Trump’ın 13 puan farkla kazandığı Iowa’da ise iki Paralimpik altın madalyalı Josh Turek, Trump’ın desteklediği Kongre üyesi Ashley Hinson’ı yaklaşık 5 puan farkla geride bıraktı. Muhafazakâr seçmene hitap kapasitesi sınırlı görülen Turek’in bu farkla kazanması, Iowa’daki tepkinin aday profilinden bağımsız olarak Demokratlara yöneldiğini gösterdi. Ohio’da JD Vance’in boşalttığı koltuk için yapılan özel seçimde Sherrod Brown, Trump’ın bazı çelik ve alüminyum ürünlerinin ithalatına getirdiği yeni vergilerin fabrikaları işçi çıkarmaya zorladığı eyalette yaklaşık 3 puan farkla Senato’ya geri döndü. Vance’in mitinglere katılması muhafazakâr seçmeni ikna etmeye yetmedi ve Vance’in desteklediği Vivek Ramaswamy’nin valilik seçimini de kaybetmesiyle Vance kendi evinde çifte bir yenilgi almış oldu.

Cumhuriyetçilerin en güvenli kaleleri ise dışarıdan değil içeriden düştü. Texas’ta 2002’den beri senatör olan ve Trump’a mesafeli duruşuna rağmen muhafazakâr seçmen tarafından sevilen John Cornyn, Trump’ın açıkça desteklediği eyalet başsavcısı Ken Paxton karşısında ön seçimi kaybedince parti genel seçime bölünmüş bir tabanla girdi. Demokratların genç adayı James Talarico, ilahiyat eğitiminin de etkisiyle çizdiği dindar profil, yaşam maliyeti odaklı kampanyası ve kutuplaştırıcı söylemden kaçınan stratejisiyle muhafazakâr seçmene de ulaştı. Büyük bölümü küçük bağışçılardan gelen rekor düzeyde bağışla yürüttüğü yarışı 12 puan farkla kazanan Talarico, Demokratlara 1988’den bu yana ilk Texas senatörünü kazandırdı. Aynı gece üç dönemdir görevde olan Greg Abbott’ın Gina Hinojosa karşısında kaybetmesiyle valilik de 1995’ten bu yana ilk kez Demokratlara geçti ve eyalet ilk Hispanik valisini seçmiş oldu. Bu sonuçta Abbott’ı kırsal seçmenden uzaklaştıran veri merkezi yatırımları ve Hinojosa’nın Hispanik seçmenle kurduğu bağ belirleyici oldu. North Carolina’da Trump’ın vergi ve bütçe paketine karşı oy kullandığı için hedef alınan Senatör Thom Tillis’in yarıştan çekilmesiyle boşalan koltuğu, yaşam maliyeti üzerine kampanya yürüten eski Vali Roy Cooper, Trump’ın desteklediği eski Cumhuriyetçi Ulusal Komite Başkanı Michael Whatley’yi yenerek Demokratlara kazandırdı. South Carolina’da ise Lindsey Graham‘ın vefatının ardından Trump’ın girişimiyle koltuğa atanan ve hiçbir siyasi tecrübesi bulunmayan kardeşi Darline Graham, anketlerde önde görünmesine rağmen sağlık sistemi odaklı kampanya yürüten doktor Annie Andrews karşısında yaklaşık 4 puan farkla kaybetti.

Demokratların Michigan’ı korumak, Maine’i almak ve Georgia’yı elde tutmak üzerine kurduğu Senato hesabı tuttu. Michigan’da ilerici kanadın adayı Abdul El-Sayed, kimliğini ve ailesini hedef alan Cumhuriyetçi kampanyaya ve AIPAC’ın aleyhine yaptığı 30 milyon doları aşan harcamaya rağmen seçimi 6 puan farkla kazanarak ABD tarihinin ilk Müslüman senatörü oldu. Sanders’tan Obama’ya, Harris’ten AOC’ye uzanan geniş destek Michigan’ı parti için ortak bir cepheye dönüştürürken El-Sayed’in zaferi ilerici kanadın parti içindeki ağırlığını belirgin biçimde artırdı. İsrail’e verilen desteğe açıkça tepki gösteren bir adayın kazanması, İsrail’e yakın grupların ABD siyasetindeki etkisinin azaldığının da göstergesi olarak okunabilir. Maine’de Demokratlar, cinsel saldırı iddialarının ardından adaylıktan çekilen Graham Platner’ın yerine kısa sürede belirlenen Troy Jackson’la 1997’den bu yana görevde olan Susan Collins’i yaklaşık 6 puan farkla yenerek eyaleti Cumhuriyetçilerden aldı. Georgia’da ise Jon Ossoff, Trump’ın iki yıl önce kazandığı eyalette yaklaşık 8 puan farkla yeniden seçilerek eyaletin artık salıncak eyaletten çok güvenli bir koltuğa dönüştüğünü gösterdi. Ossoff’un adı 2028 başkanlık yarışı için de giderek daha sık anılıyor.

Alaska ve Mississippi’de ise yarışlar sandıkta bitmedi. Alaska’da Cumhuriyetçi Dan Sullivan ile Demokrat Mary Peltola’nın hiçbiri yüzde 50 barajını geçemediği için sonucu sıralamalı oy sisteminde ikinci tercihler belirleyecek. Pusulada Sullivan’la aynı adı taşıyan ikinci bir adayın yer alması, yarışı Trump yönetiminin Adalet Bakanlığı üzerinden dava açtığı bir manipülasyon tartışmasına dönüştürdü. Trump’ın iki yıl önce 24 puanla kazandığı Mississippi’de Cumhuriyetçi Cindy Hyde-Smith ile Demokrat Scott Colom arasındaki oy farkı yeniden sayım gerektirecek kadar dar görünüyor. Siyahi çoğunluklu ilçelerin belirleyici olduğu yarışı Colom kazanırsa eyalet 1982’den bu yana ilk Demokrat, 1881’den bu yana ise ilk siyahi senatörünü seçmiş olacak.

2026 Kongre seçimleri, Cumhuriyetçilerin yalnızca salıncak eyaletlerde değil yaklaşık bir asırdır elinde tuttuğu kalelerde de kaybedebileceğini gösterdi. Eyalet eyalet bakıldığında ortaya çıkan tablo üç ortak unsura indirgenebiliyor: İran savaşının ve gümrük vergilerinin ağırlaştırdığı yaşam maliyeti, Trump’ın kendi adaylarını dayatarak partinin tabanıyla arasını açması ve Demokratların her eyalete seçmen profiline uygun bir aday çıkarması. Kansas’ta bir papazın, Texas’ta ilahiyat eğitimli genç bir siyasetçinin ve Michigan’da ABD’nin ilk Müslüman senatörünün aynı seçimde kazanabilmesi, Demokratların geniş bir koalisyonu bir arada tutmayı başardığını ortaya koyuyor.